Nga: Redaksia Busulla.cc

NASA përgatitet për një mision historik

NASA është gati të nisë Nancy Grace Roman Space Telescope, një observator i ri hapësinor që mund të ndryshojë mënyrën se si shkencëtarët studiojnë universin.

Nisja është planifikuar për 30 gusht 2026, me raketën Falcon Heavy nga Kennedy Space Center në Florida. NASA ka përcaktuar si orar të synuar 7:26 të mëngjesit sipas orës lokale të Floridës, ndërsa transmetimi i nisjes nis më herët.

Roman është projektuar për të studiuar disa prej pyetjeve më të mëdha të astronomisë: energjinë e errët, materien e errët, zgjerimin e universit dhe planetët jashtë Sistemit Diellor.

Një teleskop me një fushëpamje gjigante

Një nga avantazhet kryesore të Roman është se ai kombinon rezolucion të lartë me një fushëpamje rreth 100 herë më të gjerë se Hubble.

Kjo do t’u lejojë astronomëve të vëzhgojnë zona shumë më të mëdha të qiellit në një kohë të shkurtër.

Teleskopi Roman

Foto: Instrumentet dhe pasqyra e teleskopit Roman.

Mijëra planetë mund të zbulohen

Një prej objektivave më emocionuese është kërkimi i ekzoplanetëve, pra planetëve që ndodhen jashtë Sistemit Diellor.

Sipas materialeve të NASA-s, misioni mund të zbulojë mijëra botë të reja, duke përdorur metoda si mikrolentimi gravitacional dhe tranzitet.

Kjo mund të ndihmojë shkencëtarët të kuptojnë më mirë se sa të zakonshme janë sistemet planetare dhe si formohen e evoluojnë ato.

 Misteri i materies së errët

Roman nuk do të kërkojë vetëm planetë.

Një pjesë e rëndësishme e misionit është studimi i materies së errët, një substancë që nuk lëshon dritë dhe nuk mund të shihet drejtpërdrejt.

Shkencëtarët mund të studiojnë efektet gravitacionale të saj mbi galaktikat dhe dritën që udhëton nëpër univers.

Kjo mund të ndihmojë në krijimin e hartave shumë më të detajuara të shpërndarjes së materies së errët në kozmos.

Po energjia e errët?

Një tjetër mister i madh është energjia e errët, e cila lidhet me zgjerimin e përshpejtuar të universit.

Roman do të studiojë galaktikat dhe supernovat për të ndihmuar shkencëtarët të matin më saktë se si ka ndryshuar zgjerimi i universit gjatë historisë kozmike.

Nëse të dhënat e tij tregojnë se energjia e errët sillet ndryshe nga sa parashikojnë modelet aktuale, rezultatet mund të detyrojnë shkencëtarët të rishikojnë disa ide themelore të kozmologjisë.

 Universi dhe galaktikat

Foto: Pamje të universit të thellë dhe galaktikave, objektiva kryesore të kërkimeve të Roman.

Roman nuk zëvendëson James Webb

Edhe pse të dy teleskopët janë jashtëzakonisht të fuqishëm, Roman dhe James Webb kanë role të ndryshme.

Webb është veçanërisht i aftë për vëzhgime shumë të detajuara të objekteve individuale.

Roman, ndërkohë, është projektuar për të bërë studime të mëdha statistikore të universit, duke vëzhguar zona shumë më të gjera.

Kjo do të thotë se dy teleskopët mund të plotësojnë njëri-tjetrin në vend që njëri të zëvendësojë tjetrin.

Një teknologji e re për fotografimin e planetëve

Roman mbart edhe një instrument eksperimental të quajtur coronagraph, i cili është projektuar për të bllokuar dritën intensive të një ylli dhe për të ndihmuar në dallimin e dritës shumë më të dobët që reflektohet nga një planet.

Nëse kjo teknologji funksionon siç shpresojnë shkencëtarët, ajo mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt misioneve të ardhshme që synojnë të fotografojnë drejtpërdrejt planetë të ngjashëm me Tokën.

Çfarë ndodh pas nisjes?

Pas ngritjes nga Florida, teleskopi do të kryejë një seri hapash teknikë për hapjen dhe aktivizimin e sistemeve.

Më pas ai do të udhëtojë drejt pikës së dytë të Lagranzhit, L2, rreth një milion milje larg Tokës.

Atje do të kryejë misionin e tij shkencor, pasi instrumentet të kalojnë procesin e kalibrimit dhe testimit.

Pse ka rëndësi për njerëzimin?

Roman nuk është thjesht një tjetër teleskop.

Ai mund të ndihmojë në përgjigjen e disa pyetjeve themelore:

• Sa planetë ekzistojnë në galaktikën tonë?
• Si formohen sistemet planetare?
• Çfarë është materia e errët?
• Pse universi po zgjerohet gjithnjë e më shpejt?
• A është energjia e errët konstante?
• Sa të zakonshme janë planetët e vegjël dhe të ftohtë?

Përgjigjet mund të ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si e kuptojmë historinë dhe të ardhmen e universit.

Nisja nuk do të thotë rezultate të menjëhershme

Është e rëndësishme të sqarohet se zbulimet nuk do të vijnë menjëherë pas nisjes.

Teleskopi duhet të udhëtojë drejt pozicionit të tij, të aktivizojë instrumentet dhe të kalojë një periudhë testimi e kalibrimi.

Vetëm pas kësaj do të fillojë faza kryesore e vëzhgimeve shkencore.

Përfundimi

Nancy Grace Roman Space Telescope përfaqëson një nga përpjekjet më ambicioze të NASA-s për të studiuar universin në shkallë të gjerë.

Nëse misioni realizohet sipas planit, astronomët do të kenë një mjet të ri për të kërkuar mijëra ekzoplanetë, për të hartuar materien e errët dhe për të hetuar misterin e energjisë së errët.

Busulla.cc do ta ndjekë nisjen dhe do të sjellë rezultatet e para shkencore sapo të publikohen nga NASA.