Sulmi me dron godet qendrën e të dhënave të Yandex në Rusi

Një sulm me dron ka shkaktuar zjarr në qendrën e të dhënave të Yandex në Sasovo, në rajonin Ryazan të Rusisë, duke detyruar kompaninë të pezullojë plotësisht operacionet në këtë objekt. Qendra, e cila mban dhjetëra mijëra serverë dhe dy nga superkompjuterët e Yandex për zhvillimin e modeleve të AI-së, është aktualisht nën vlerësim për dëmet e shkaktuara.

Ky është një zhvillim i rëndësishëm jo vetëm për luftën, por edhe për sigurinë e infrastrukturës digjitale: qendrat e të dhënave po bëhen objektiva me rëndësi strategjike sepse mbajnë shërbime cloud, të dhëna dhe kapacitete llogaritëse që përdoren nga kompani dhe institucione.

Çfarë ndodhi?

Sulmi ndodhi gjatë natës në objektin e Yandex në qytetin Sasovo.

Sipas kompanisë, zjarri i shkaktuar nga sulmi detyroi ndërprerjen e plotë të operacioneve të qendrës së të dhënave. Yandex më pas nisi punën për vlerësimin e dëmeve dhe për transferimin e ngarkesave drejt infrastrukturës tjetër.

Në deklarimin e saj më të fundit, kompania tha se nuk mund të përcaktojë ende nëse pajisjet në Sasovo mund të rikthehen, duke e lënë të hapur shkallën reale të dëmit.

Kjo është arsyeja pse nuk do të ishte e saktë të thuhej në këtë fazë se qendra është “shkatërruar”. Ajo që është konfirmuar është ndërprerja e operacioneve dhe ekzistenca e dëmeve që ende po vlerësohen.

Një qendër e të dhënave që nuk është thjesht një ndërtesë me serverë

Rëndësia e Sasovo-s lidhet edhe me kapacitetin kompjuterik që ndodhet brenda saj.

Yandex ka tre superkompjuterë kryesorë të përdorur për detyra të avancuara të llogaritjes dhe zhvillimin e modeleve të inteligjencës artificiale. Dy prej tyre ndodhen në Sasovo.

Kjo e bën incidentin më të rëndësishëm sesa një ndërprerje normale të një qendre cloud.

Një qendër moderne të dhënash mund të mbajë njëkohësisht:

• serverë;
• sisteme ruajtjeje;
• rrjete komunikimi;
• baza të të dhënave;
• platforma cloud;
• sisteme rezervë;
• kapacitete për AI dhe superkompjuterë.

Kur një objekt i tillë del jashtë funksionit, ndikimi mund të shkojë përtej kompanisë që e zotëron.

Yandex Cloud kaloi ngarkesën në zona të tjera

Statusi zyrtar i Yandex Cloud tregon se zona ru-central1-b mbeti e paarritshme pas incidentit.

Kompania tha se kishte përfunduar punën për të kaluar ngarkesën në zona të tjera të disponueshmërisë, ndërsa shërbimet në zonat e tjera vazhdonin normalisht. Megjithatë, krijimi i burimeve të reja cloud mund të mbetej i kufizuar gjatë procesit të rikuperimit.

Kjo tregon një nga parimet kryesore të arkitekturës moderne cloud:

shërbimet nuk duhet të varen nga një qendër e vetme fizike.

Por incidenti tregon gjithashtu kufijtë e kësaj qasjeje. Edhe kur një kompani ka disa qendra të të dhënave, humbja e një prej tyre mund të shkaktojë kufizime, rikonfigurime dhe presion mbi kapacitetin e pjesës tjetër të rrjetit.

A u ndërprenë shërbimet e Yandex?

Yandex tha fillimisht se shërbimet kryesore për konsumatorët nuk ishin prekur në mënyrë të drejtpërdrejtë.

Megjithatë, u raportuan probleme në disa shërbime dhe platforma që mbështeten në infrastrukturën e Yandex. Reuters raportoi ndër të tjera probleme me disa shërbime online në Rusi, ndërsa Yandex Cloud paralajmëroi për kufizime në infrastrukturë.

Kjo është një pikë që duhet dalluar qartë:

Nuk kemi një provë për një ndërprerje totale të internetit apo të të gjitha shërbimeve të Yandex.

Problemi lidhet me një pjesë specifike të infrastrukturës së kompanisë.

Kush e kreu sulmin?

Autoritetet dhe burimet e ndryshme e kanë lidhur sulmin me dronë ukrainas, por Ukraina nuk ka marrë zyrtarisht përgjegjësinë për incidentin.

Për këtë arsye, në një raportim gazetaresk duhet bërë dallimi mes asaj që është konfirmuar dhe asaj që raportohet nga palët apo burime të tjera.

Fakti i konfirmuar nga Yandex është se qendra e saj në Sasovo u godit, pati zjarr dhe operacionet u pezulluan.

Edhe objektivi i saktë i sulmit mbetet i paqartë. Raportime të tjera kanë vënë në dukje se qendra e Yandex ndodhet në një kompleks industrial dhe nuk është ende e qartë nëse objektivi ishte specifikisht qendra e të dhënave apo një pjesë tjetër e kompleksit.

Pse ky është një zhvillim më i madh se një incident lokal?

Gjatë viteve të fundit, qendrat e të dhënave janë bërë pjesë e infrastrukturës kritike të ekonomisë digjitale.

Ato nuk mbajnë vetëm faqet e internetit.

Ato mbajnë:

Cloud → të dhëna → aplikacione → AI → shërbime biznesi → komunikime.

Në këtë kuptim, sulmi ndaj një qendre të të dhënave tregon se infrastruktura fizike pas ekonomisë digjitale mund të bëhet vetë objektiv strategjik.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një periudhë kur kompanitë po investojnë miliarda në qendra të reja të të dhënave për AI dhe cloud.

Një qendër e të dhënave moderne mund të kushtojë qindra miliona ose miliarda dollarë dhe kërkon energji, lidhje të shumta komunikimi, sisteme ftohjeje dhe infrastrukturë fizike të mbrojtur.

Çfarë do të thotë kjo për sigurinë e qendrave të të dhënave?

Ky incident sjell në fokus një problem që zakonisht diskutohet më pak se cybersecurity:

siguria fizike e infrastrukturës cloud.

Një kompani mund të ketë firewall-e, enkriptim dhe sisteme të avancuara të zbulimit të sulmeve kibernetike.

Por nëse një qendër fizike dëmtohet rëndë, këto mekanizma nuk mund ta mbajnë atë objekt funksional.

Për këtë arsye, arkitekturat moderne përdorin:

• qendra të shumta të të dhënave;
• zona të ndara gjeografikisht;
• kopje rezervë;
• sisteme të shpërndara;
• transferim automatik të ngarkesave;
• furnizim energjie të shumëfishtë;
• plane për rikuperim nga fatkeqësitë.

Rasti Yandex tregon pse këto mekanizma nuk janë vetëm çështje performance, por edhe rezilience fizike.

Po AI?

Këtu incidenti merr një dimension tjetër.

Dy nga superkompjuterët e Yandex për zhvillimin e AI-së ndodhen në Sasovo. Kompania nuk ka konfirmuar nëse janë dëmtuar.

Kjo do të thotë se ndikimi i plotë mbi kapacitetin e AI-së të Yandex nuk mund të përcaktohet ende.

Është gjithashtu e rëndësishme të mos nxjerrim përfundimin se modelet e Yandex janë “humbur”. Nuk ka një informacion të tillë të konfirmuar.

Ajo që dimë është se një pjesë e infrastrukturës fizike ku kompania kryen llogaritje të avancuara është jashtë funksionit dhe se dëmet ende po vlerësohen.

Çfarë ndodh tani?

Në ditët në vijim, tre pyetje do të jenë kryesore:

1. Sa është dëmi real?

Yandex duhet të përcaktojë nëse pajisjet mund të rikthehen në funksion apo duhet të zëvendësohen.

2. Sa kohë do të zgjasë rikuperimi?

Kjo varet nga dëmet në energji, ftohje, serverë, rrjet dhe pjesë të tjera të objektit.

3. A do të ndryshojë mënyra se si mbrohen qendrat e të dhënave?

Nëse sulmet ndaj infrastrukturës digjitale fizike vazhdojnë, kompanitë cloud mund të detyrohen të investojnë më shumë në mbrojtje fizike, shpërndarje gjeografike dhe kapacitete rezervë.

6 gjërat kryesore që dimë

1. Qendra e Yandex në Sasovo u godit nga një sulm me dron dhe pas incidentit shpërtheu zjarr.
2. Operacionet e qendrës janë pezulluar plotësisht. Yandex ka vendosur ekipe teknike në terren për të vlerësuar situatën.
3. Objekti është një nga pesë qendrat e mëdha të të dhënave të Yandex në Rusi dhe përmban dhjetëra mijëra serverë.
4. Qendra strehon dy nga tre superkompjuterët kryesorë të Yandex, të përdorur për zhvillimin dhe trajnimin e modeleve të AI-së. Kompania ende nuk ka bërë të ditur nëse këta superkompjuterë janë dëmtuar.
5. Yandex Cloud konfirmoi se zona ru-central1-b mbeti jashtë funksionit dhe se një pjesë e ngarkesës u zhvendos në zona të tjera.
6. Yandex thotë se ende nuk mund të konfirmojë nëse pajisjet e qendrës mund të rikthehen në funksion, pasi shkalla e dëmit është ende duke u vlerësuar.

Faktet dhe çfarë ende nuk dihet

E konfirmuar:

• Qendra Yandex në Sasovo u godit dhe pati zjarr.
• Operacionet e qendrës janë pezulluar.
• Yandex Cloud konfirmoi ndërprerjen e zonës ru-central1-b.
• Ngarkesat janë kaluar në zona të tjera.
• Qendra përmban dy nga tre superkompjuterët kryesorë të Yandex.
• Dëmet janë ende duke u vlerësuar.

Ende e paqartë:

• nëse superkompjuterët janë dëmtuar;
• nëse pajisjet mund të rikthehen;
• sa do të zgjasë rikuperimi;
• cili ishte objektivi i saktë i sulmit;
• nëse Ukraina do të marrë zyrtarisht përgjegjësinë.

Përfundim

Sulmi ndaj qendrës së të dhënave të Yandex në Sasovo është një nga shembujt më të qartë se sa e rëndësishme është bërë infrastruktura fizike pas ekonomisë digjitale.

Një qendër të dhënash mund ta shohim si një ndërtesë me serverë, por në realitet ajo është një pjesë e infrastrukturës që mbështet cloud computing, shërbime online, të dhëna dhe inteligjencë artificiale.

Për momentin, dëmi përfundimtar në Yandex nuk dihet. Por incidenti ngre një pyetje që do të bëhet gjithnjë e më e rëndësishme: sa të mbrojtura janë fizikisht qendrat që mbajnë pjesën më të madhe të ekonomisë sonë digjitale?