Studimi i ri: shërbëtorët e faraonëve mund të jenë flijuar

Studimi i ri: shërbëtorët e faraonëve mund të jenë flijuar për t’i shërbyer mbretit edhe pas vdekjes. Një mister mbi 5 mijë vjeçar mund të jetë zgjidhur

Një studim i ri shkencor po rikthen në qendër një nga teoritë më të debatueshme të arkeologjisë egjiptiane: a flijoheshin njerëz për t’i shërbyer faraonit edhe pas vdekjes?

Pas përdorimit të metodave moderne forenzike, studiuesit kanë gjetur prova të reja që sugjerojnë se disa nga personat e varrosur pranë mbretërve të Dinastisë së Parë të Egjiptit mund të kenë qenë viktima të sakrificave rituale. Analizat zbuluan dëmtime në kafka që mund të kenë qenë fatale.

Ky zhvillim mund të ndryshojë mënyrën se si kuptohet organizimi shoqëror dhe besimi në jetën e përtejme në Egjiptin e lashtë.

Çfarë zbuluan studiuesit?

Kërkimi është përqendruar te varrezat mbretërore të Umm el-Qa’ab, një nga vendet më të rëndësishme arkeologjike në jug të Egjiptit.

Më shumë se një shekull më parë, arkeologët vunë re se rreth varreve të mbretërve gjendeshin edhe varrime të shumta të shërbëtorëve, artizanëve dhe zyrtarëve. Për shkak se shumë prej tyre dukeshin se ishin varrosur në të njëjtën periudhë, lindi teoria se ata mund të ishin flijuar pas vdekjes së sundimtarit.

Për dekada, kjo teori mbeti e diskutueshme, sepse mungonin prova të qarta në skelete. Analizat moderne kanë identifikuar tani dëmtime në disa kafka që përputhen me trauma të rënda dhe potencialisht vdekjeprurëse.

Pse është i rëndësishëm ky zbulim?

Nëse konfirmohet plotësisht, studimi do të tregojë se në periudhën e hershme të shtetit egjiptian:

• pushteti mbretëror ishte shumë i centralizuar;
• besimi në jetën pas vdekjes kishte rol vendimtar;
• disa njerëz mund të konsideroheshin pjesë e oborrit mbretëror edhe pas vdekjes.

Ekspertët theksojnë se nuk bëhet fjalë për një praktikë që zgjati gjatë gjithë historisë së Egjiptit. Sakrificat e tilla mendohet se u kufizuan kryesisht në periudhat më të hershme të mbretërisë.

Çfarë dimë për Umm el-Qa’ab?

Umm el-Qa’ab ndodhet pranë qytetit të lashtë të Abydos dhe konsiderohet një nga nekropolet më të rëndësishme të Egjiptit.

Aty janë zbuluar varret e disa prej mbretërve të parë egjiptianë, përfshirë sundimtarë që jetuan më shumë se 5,000 vjet më parë.

Varrezat kanë tërhequr interes të madh sepse tregojnë fazat e para të formimit të shtetit egjiptian dhe mënyrën se si mbretërit ndërtonin autoritetin e tyre politik dhe fetar.

Shkenca moderne po ndryshon historinë

Një nga aspektet më interesante të këtij studimi është përdorimi i teknikave moderne të analizës forenzike.

Metoda që përdoren sot në hetimet kriminale po ndihmojnë arkeologët të kuptojnë ngjarje që kanë ndodhur mijëra vite më parë.

Përmes analizës së kockave, dëmtimeve dhe kontekstit të varrimit, studiuesit mund të rindërtojnë më saktë jetën dhe vdekjen e njerëzve të lashtësisë.

Ky është një shembull se si shkenca moderne po sjell përgjigje të reja për pyetje që kanë mbetur të hapura për dekada.

KËSHILLAT KRYESORE

Çfarë duhet të dimë:

• Studimi përqendrohet te varret mbretërore të Dinastisë së Parë të Egjiptit.
• Janë identifikuar dëmtime në kafka që mund të kenë qenë vdekjeprurëse.
• Gjetjet mbështesin teorinë e sakrificave rituale.
• Nuk ka prova se kjo praktikë ka vazhduar gjatë gjithë historisë egjiptiane.
• Metodat moderne forenzike po ndryshojnë mënyrën si interpretohet arkeologjia.

Çfarë do të thotë ky zbulim?

Ky studim nuk ndryshon vetëm një detaj historik.

Ai ndihmon për të kuptuar se si u ndërtuan shoqëritë e para të organizuara, si funksiononte pushteti dhe çfarë roli luante feja në jetën e përditshme.

Historia e Egjiptit të lashtë vazhdon të sjellë zbulime të reja dhe teknologjitë moderne po tregojnë se shumë mistere të së kaluarës ende presin përgjigje.

Analizat moderne forenzike sugjerojnë se disa shërbëtorë të faraonëve mund të jenë flijuar për t’i shërbyer mbretit edhe pas vdekjes.

VERIFIKIM EDITORIAL

Artikulli bazohet në një studim shkencor të publikuar dhe raportime të mediave ndërkombëtare. Është përdorur formulimi “mund të jenë flijuar”, pasi studiuesit e trajtojnë gjetjen si provë të fortë, por jo si përfundim absolut.