Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy i ka kërkuar parlamentit të miratojë me shpejtësi largimin e Prokurorit të Përgjithshëm Ruslan Kravchenko, në një përplasje të re mes institucioneve të drejtësisë dhe organeve kundër korrupsionit. Kravchenko dha dorëheqjen javën e kaluar pasi një hetim për korrupsion preku zyrën e tij, ndërsa ai vetë nuk është akuzuar për ndonjë vepër penale.

Një tjetër krizë politike po hapet në Kiev, në një prej momenteve më të vështira për Ukrainën që prej fillimit të luftës me Rusinë.

Presidenti Volodymyr Zelenskiy ka bërë thirrje që parlamenti ukrainas të miratojë pa vonesë largimin e Prokurorit të Përgjithshëm Ruslan Kravchenko. Vendimi vjen pas një hetimi të organeve kundër korrupsionit që ka përfshirë zyrën e Prokurorit të Përgjithshëm dhe ka nxitur një përplasje të drejtpërdrejtë mes institucioneve të drejtësisë.

Kravchenko dha dorëheqjen javën e kaluar, pasi hetimi preku strukturën që ai drejtonte. Megjithatë, një dallim është thelbësor: Kravchenko nuk është akuzuar zyrtarisht dhe nuk është shpallur i dyshuar në këtë çështje.

Hetuesit kanë ngritur akuza ndaj një vartësi të tij, i cili dyshohet se ka ndihmuar në funksionimin e një rrjeti mashtrimi dhe pastrimi parash.

Pikërisht kjo çështje ka ndezur një luftë të re institucionale në Kiev.

Çfarë po ndodh në Prokurorinë e Ukrainës?

Hetimi është zhvilluar nga Byroja Kombëtare Kundër Korrupsionit e Ukrainës, NABU, dhe Zyra Speciale e Prokurorisë Kundër Korrupsionit, SAPO.

Sipas hetuesve, një zyrtar në strukturën e Prokurorisë së Përgjithshme dyshohet se ka qenë pjesë e një skeme që lejonte funksionimin e qendrave të paligjshme të thirrjeve, të përfshira në mashtrimin e qytetarëve ukrainas dhe të huaj.

Autoritetet kundër korrupsionit pretendojnë se grupi kishte përdorur ryshfetet dhe mekanizma të ndryshëm për të fshehur origjinën e parave. Sipas hetimit, rreth një milion dollarë të ardhura të dyshuara nga aktiviteti kriminal janë pastruar përmes pasurive të paluajtshme dhe aseteve të tjera.

Hetuesit kanë publikuar edhe pamje nga operacionet, ku shihen sasi të mëdha parash të sekuestruara dhe një automjet luksoz.

Një prej zyrtarëve të arrestuar është Serhii Kropyva, ish-zëvendësdrejtor në departamentin e bashkëpunimit ndërkombëtar të Prokurorisë së Përgjithshme. Gjykata e Lartë Kundër Korrupsionit e Ukrainës urdhëroi që ai të mbahej në paraburgim dhe caktoi një shumë të konsiderueshme për garancinë e tij.

Kravchenko ka mohuar çdo përfshirje në aktivitetet e paligjshme.

Ai ka argumentuar se dorëheqja e tij ishte një vendim politik dhe se nuk dëshironte që posti i Prokurorit të Përgjithshëm të përdorej si instrument në një përplasje politike.

Përplasja tashmë ka kaluar në sulme të drejtpërdrejta

Në vend që skandali të mbyllej me dorëheqjen e Kravchenkos, konflikti është zgjeruar.

Të hënën, Kravchenko deklaroi se kishte nënshkruar një njoftim dyshimi ndaj kreut të NABU-së, Semen Kryvonos.

Ai e akuzoi Kryvonosin për falsifikim dokumentesh dhe për veprime të tjera të paligjshme.

NABU dhe SAPO i kanë hedhur poshtë këto akuza. Dy institucionet e kanë cilësuar deklaratën e Kravchenkos si një tjetër përpjekje për të goditur pavarësinë e organeve kundër korrupsionit. Ata kanë theksuar gjithashtu se Kryvonos nuk është akuzuar zyrtarisht në lidhje me pretendimet e bëra nga Kravchenko.

Kështu, një hetim që filloi për një skemë të dyshuar korrupsioni është shndërruar në një përplasje të gjerë mes institucioneve që duhet të luftojnë korrupsionin në Ukrainë.

Dhe kjo po ndodh ndërsa vendi vazhdon luftën kundër Rusisë.

Zelenskiy kërkon vendim të shpejtë

Presidenti ukrainas nuk ka lënë shumë hapësirë për interpretim mbi qëndrimin e tij.

Zelenskiy i ka kërkuar parlamentit të pranojë largimin e Kravchenkos pa vonesë.

Sipas Reuters, presidenti ka thënë se për Prokurorin e Përgjithshëm ekziston vetëm një rrugë: largimi nga detyra. Parlamenti pritet të votojë për çështjen gjatë ditës së martë.

Në sistemin ukrainas, dorëheqja e Prokurorit të Përgjithshëm duhet të miratohet nga parlamenti.

Kjo do të thotë se Kravchenko, edhe pse ka paraqitur dorëheqjen, ende duhet të kalojë përmes procesit parlamentar për të përfunduar zyrtarisht mandatin e tij.

Vendimi është politikisht i rëndësishëm për Zelenskiyn, sepse lufta kundër korrupsionit është bërë një prej çështjeve më të ndjeshme në Ukrainë.

Pse është kaq e rëndësishme NABU?

NABU dhe SAPO janë krijuar për të hetuar korrupsionin në nivelet më të larta të shtetit.

Institucionet kundër korrupsionit kanë fituar një rol edhe më të madh gjatë viteve të luftës, ndërsa Ukraina përpiqet të bindë aleatët perëndimorë se ndihma financiare dhe ushtarake shoqërohet me reforma reale institucionale.

Vitin e kaluar, tentativa për të kufizuar pavarësinë e këtyre strukturave shkaktoi protesta dhe presion të fortë ndërkombëtar ndaj qeverisë së Zelenskiyt.

Tani konflikti është rikthyer në një formë tjetër.

Kritikët e qeverisë argumentojnë se institucionet kundër korrupsionit duhet të jenë të pavarura dhe të mos përballen me presion nga strukturat tradicionale të drejtësisë.

Nga ana tjetër, përplasjet mes agjencive shtetërore po krijojnë një situatë ku secila palë akuzon tjetrën për abuzim me pushtetin.

Goditje për imazhin e Zelenskiyt

Skandali vjen në një moment veçanërisht të ndjeshëm për presidentin ukrainas.

Zelenskiy po përpiqet të ruajë mbështetjen e aleatëve ndërkombëtarë dhe në të njëjtën kohë të avancojë procesin e anëtarësimit të Ukrainës në Bashkimin Evropian.

Lufta kundër korrupsionit është një prej elementeve kryesore të këtij procesi.

Për këtë arsye, çdo skandal i nivelit të lartë në Prokurori apo në struktura të tjera shtetërore mund të ketë pasoja politike përtej kufijve të Ukrainës.

Reuters raporton se presioni për reforma kundër korrupsionit lidhet edhe me fondet jetike që Ukraina merr nga partnerët ndërkombëtarë.

Kjo e vendos Zelenskiyn në një pozitë të vështirë.

Ai duhet të tregojë se institucionet kundër korrupsionit janë të mbrojtura nga ndërhyrjet politike, por në të njëjtën kohë duhet të menaxhojë një konflikt gjithnjë e më të ashpër mes këtyre institucioneve dhe organeve të tjera të drejtësisë.

Ukraina përballet me luftën dhe krizën e brendshme

Në sfond qëndron lufta me Rusinë.

Ndërsa forcat ukrainase vazhdojnë përballjen ushtarake dhe Kievi kërkon mbështetje nga aleatët perëndimorë, një seri skandalesh të brendshme po e vështirësojnë situatën politike.

Këto zhvillime nuk nënkuptojnë se qeveria e Zelenskiyt është në prag të rrëzimit. Por ato tregojnë se presioni i luftës nuk është problemi i vetëm që po përballet presidenti ukrainas.

Besimi i publikut, lufta kundër korrupsionit dhe marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë janë bërë pjesë e të njëjtës betejë politike.

Dhe largimi i Prokurorit të Përgjithshëm është vetëm kapitulli i fundit.

Tani vëmendja është te parlamenti ukrainas dhe te mënyra se si do të votohet dorëheqja e Kravchenkos. Por edhe nëse largimi i tij miratohet, pyetja më e madhe do të mbetet e hapur: a do të arrijë Kievi të vendosë një ekuilibër të qëndrueshëm mes institucioneve të drejtësisë dhe strukturave të pavarura kundër korrupsionit, ndërsa vendi vazhdon luftën me Rusinë?