Situata në Lindjen e Mesme po hyn në një fazë edhe më të rrezikshme. Houthit kanë ndërmarrë sulme të reja ndaj Arabisë Saudite, ndërsa bisedimet mes vendeve të Gjirit dhe Iranit për ngushticën e Hormuzit janë shtyrë. Në tregjet ndërkombëtare, çmimi i naftës Brent është ngjitur mbi 107 dollarë për fuçi, duke rritur frikën për një krizë më të gjatë energjetike.

Tensionet në Lindjen e Mesme janë përshkallëzuar sërish gjatë orëve të fundit, pasi rebelët Houthi të Jemenit, të lidhur me Iranin, kanë kryer sulme të reja ndaj objektivave në Arabinë Saudite.

Sipas Reuters, sulmet kanë goditur edhe një bazë ushtarake saudite në zonën e Khamis Mushait, ndërsa përplasjet po zhvillohen në një moment veçanërisht të ndjeshëm për rajonin. Në të njëjtën kohë, vendet arabe të Gjirit kanë shtyrë një takim të planifikuar me Iranin për të diskutuar situatën në ngushticën e Hormuzit.

Vendimi për shtyrjen e bisedimeve shihet si një tjetër shenjë se përpjekjet diplomatike për të ulur tensionet po përballen me vështirësi serioze.

Ndërkohë, tregjet e energjisë kanë reaguar menjëherë.

Çmimi i naftës Brent u ngjit deri rreth 108 dollarë për fuçi gjatë tregtimit, ndërsa West Texas Intermediate, standardi amerikan, kaloi 100 dollarët. Reuters raportoi se frika për ndërprerje të mëtejshme të furnizimit po shtyn investitorët të parashikojnë një krizë më të gjatë energjetike.

Një goditje e re për furnizimin global

Shqetësimi më i madh nuk lidhet vetëm me sulmet ushtarake, por me faktin se konflikti po prek drejtpërdrejt infrastrukturën që përdoret për transportin e naftës.

Një sulm me dron ka detyruar Arabinë Saudite të mbyllë përkohësisht një pjesë të rëndësishme të tubacionit East-West, i cili lidh zonat prodhuese në lindje të vendit me portin e Yanbu-së në Detin e Kuq.

Tubacioni ka një kapacitet prej rreth 4 milionë fuçi naftë në ditë, ekuivalente me afërsisht 4 për qind të furnizimit global. Sipas burimeve të industrisë të cituara nga Reuters, rezervat në Yanbu mund të mjaftojnë vetëm për rreth pesë deri në shtatë ditë eksportesh nëse tubacioni nuk rikthehet në funksion.

Kjo e bën situatën veçanërisht shqetësuese për tregjet.

Arabia Saudite është një prej eksportuesve më të mëdhenj të naftës në botë dhe çdo ndërprerje e rëndësishme e eksporteve të saj mund të ndikojë jo vetëm në çmimin e karburanteve, por edhe në inflacion, transport dhe koston e prodhimit në shumë vende.

Problemi bëhet edhe më i madh sepse rrugët alternative të eksportit janë tashmë nën presion për shkak të konfliktit në Gjirin Persik.

Hormuzi mbetet pika më e rrezikshme

Në qendër të krizës është ngushtica e Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme energjetike në botë.

Përmes kësaj ngushtice kalon një pjesë e konsiderueshme e tregtisë globale të naftës dhe gazit. Për këtë arsye, çdo kërcënim ndaj transportit detar në këtë zonë përkthehet menjëherë në rritje të çmimeve në tregjet ndërkombëtare.

Gjatë ditëve të fundit janë raportuar sulme dhe incidente të reja ndaj anijeve në Gjirin Persik, ndërsa Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë dhënë versione të ndryshme për disa prej rasteve.

Përpjekjet për të gjetur një marrëveshje që do të mundësonte një normalizim të trafikut në Hormuz kanë marrë një goditje të re pasi takimi mes vendeve të Gjirit dhe Iranit u shty. Reuters raportoi se shtyrja e bisedimeve ka shtuar shqetësimet se konflikti mund të zgjatet dhe të krijojë dëme më të mëdha në tregjet energjetike.

Në këto kushte, tregjet po përballen me një kombinim të rrezikshëm: prodhim më të ulët, transport më të pasigurt dhe kërkesë të lartë për rrugë alternative të furnizimit.

Houthit hapin një front tjetër

Përfshirja gjithnjë e më e madhe e Houthive në konflikt po e komplikon situatën.

Grupi jemenas ka lidhje të ngushta me Iranin dhe prej kohësh ka përdorur raketa dhe dronë kundër objektivave saudite dhe anijeve në rajon.

Sulmet e fundit vijnë pas një serie përplasjesh që kanë zgjeruar konfliktin nga Gjiri Persik drejt Jemenit dhe Detit të Kuq.

Sipas Reuters, Houthit kanë avancuar edhe në disa zona strategjike të Jemenit, duke përfshirë ishullin Perim, në hyrje të Detit të Kuq. Kontrolli i zonave pranë Bab el-Mandebit është i rëndësishëm sepse aty kalon një prej rrugëve kryesore detare që lidh Oqeanin Indian me Detin e Kuq dhe më pas me Kanalin e Suezit.

Për Arabinë Saudite, kjo krijon një problem të dyfishtë. Nga njëra anë, mbrojtja e territorit dhe infrastrukturës energjetike bëhet më e vështirë. Nga ana tjetër, çdo sulm ndaj rrugëve detare rrit kostot dhe rrezikun për eksportet.

Arabia Saudite kërkon ndihmë nga SHBA-ja

Përballë përshkallëzimit, Arabia Saudite po kërkon mbështetje më të madhe nga Shtetet e Bashkuara.

Princi i kurorës Mohammed bin Salman u takua në Jeddah me komandantin e Komandës Qendrore amerikane, admiralin Brad Cooper, për të diskutuar zhvillimet e fundit dhe situatën e sigurisë.

Sipas Reuters, Riadi ka kërkuar mbështetje amerikane për përballimin e sulmeve të Houthive. Uashingtoni, megjithatë, nuk ka autorizuar sulme të drejtpërdrejta amerikane ndaj Houthive, duke u fokusuar në mbështetje me inteligjencë dhe ndihmë në identifikimin e objektivave.

Kjo tregon edhe dilemën e Shteteve të Bashkuara.

Washingtoni duhet të mbështesë aleatët e tij në Gjirin Persik, por në të njëjtën kohë po përpiqet të shmangë një përfshirje edhe më të drejtpërdrejtë ushtarake që mund ta zgjerojë konfliktin.

Çdo hap i gabuar mund të sjellë një zinxhir të ri përplasjesh mes Iranit, vendeve arabe të Gjirit, Izraelit, SHBA-së dhe forcave të lidhura me Teheranin.

Nafta mbi 107 dollarë, frika për ekonominë rritet

Rritja e çmimit të naftës është një prej pasojave më të menjëhershme të krizës.

Brent u ngjit mbi 107 dollarë për fuçi, ndërsa tregjet po përfshijnë në çmime mundësinë që ndërprerjet e furnizimit të vazhdojnë për një periudhë më të gjatë.

Një naftë mbi 100 dollarë nuk është thjesht lajm për tregjet financiare.

Çmimi i naftës ndikon drejtpërdrejt në transportin rrugor, aviacion, prodhimin industrial dhe kostot e energjisë. Nëse rritja vazhdon, presioni mund të kalojë gradualisht te konsumatorët përmes çmimeve më të larta të karburanteve dhe mallrave.

Në vendet evropiane, ku transporti dhe industria janë shumë të varura nga importet e energjisë, një krizë e zgjatur mund të shtojë presionin mbi inflacionin.

Edhe bankat qendrore po e ndjekin nga afër situatën. Rritja e çmimit të naftës e bën më të vështirë luftën kundër inflacionit dhe mund të ndikojë në vendimet për normat e interesit.

Sa mund të zgjasë kriza?

Kjo është pyetja që po shqetëson më shumë tregjet.

Problemi është se tashmë nuk bëhet fjalë për një incident të izoluar.

Konflikti ka prekur disa pika strategjike njëkohësisht: Gjirin Persik, ngushticën e Hormuzit, Detin e Kuq, Jemenin dhe infrastrukturën energjetike saudite.

Reuters ka paralajmëruar se sulmet ndaj tubacionit saudit dhe zgjerimi i konfliktit në Jemen po e shndërrojnë krizën nga një goditje e përkohshme e furnizimit në një problem potencialisht afatgjatë për tregjet e energjisë.

Për momentin, çdo rikthim i shpejtë i qarkullimit normal të naftës do të mund të ulte presionin në tregje. Por nëse tubacionet mbeten jashtë funksionit dhe transporti përmes Hormuzit vazhdon të jetë i kufizuar, çmimet mund të qëndrojnë në nivele shumë të larta.

Dhe pikërisht këtu qëndron rreziku më i madh.

Një konflikt që fillon si përplasje ushtarake rajonale mund të kthehet në krizë globale të energjisë.

Për momentin, diplomacia nuk ka sjellë një zgjidhje. Sulmet vazhdojnë, bisedimet janë shtyrë dhe tregjet kanë dhënë sinjalin e tyre më të qartë: frika se Lindja e Mesme mund të mbetet për një kohë të gjatë në qendër të krizës energjetike globale po bëhet gjithnjë e më reale.