Një fokë me hundë të gjatë, e gjetur e ngordhur në Beachport të Australisë së Jugut, ka rezultuar pozitive për virusin H5 të gripit të shpendëve. Autoritetet e konsiderojnë zhvillimin shqetësues, ndërsa ekspertët paralajmërojnë për rrezikun ndaj faunës detare.

ADELAIDE, Australi, 23 gusht 2026 — Australia ka konfirmuar rastin e parë të gripit të shpendëve të tipit H5 te një gjitar në territorin e saj, pasi një fokë me hundë të gjatë u gjet e ngordhur në zonën e Beachport, në Australinë e Jugut.

Rasti është konfirmuar nga Australian Centre for Disease Preparedness, pjesë e CSIRO-s, dhe është bërë publik të dielën nga autoritetet australiane. Sipas Ministrisë së Bujqësisë, foka nuk kishte shenja dëmtimi fizik dhe ishte raportuar nga një qytetar më 19 gusht.

Zbulimi shënon një etapë të re në përhapjen e gripit H5 në Australi, ku virusi është përhapur gjatë muajve të fundit kryesisht te shpendët e egër.

Reuters e identifikon rastin si H5N1 dhe raporton se bëhet fjalë për një fokë të ngordhur në Beachport, rreth 300 kilometra në jug të Adelaide.

Autoritetet: Rast shqetësues, por jo i papritur

Ministrja australiane e Bujqësisë, Julie Collins, e cilësoi konfirmimin si shqetësues, por tha se zbulimi nuk ishte krejtësisht i papritur.

Arsyeja lidhet me mënyrën se si virusi po qarkullon në mjedisin natyror.

Gjitarët detarë mund të ekspozohen ndaj virusit përmes kontaktit me shpendë të infektuar ose me një mjedis ku virusi është i pranishëm.

Në rastin e fokës së gjetur në Beachport, autoritetet nuk kanë identifikuar deri tani ndonjë lidhje me raste të tjera të sëmundjes te gjitarët detarë në atë zonë.

Autoritetet australiane kanë bërë të ditur gjithashtu se deri tani nuk ka prova që rasti i fokës të jetë pjesë e një grupi më të gjerë gjitarësh detarë të prekur.

194 raste të konfirmuara vetëm në Australinë e Jugut

Zbulimi i fokës vjen në një moment kur Australia po përballet me një përhapje të konsiderueshme të gripit H5 te kafshët e egra.

Sipas përditësimit zyrtar të publikuar më 23 gusht, në Australinë e Jugut janë konfirmuar tashmë 194 raste të H5, përfshirë 11 zbulime të reja që nga përditësimi i mëparshëm.

Mes rasteve të reja janë shpendë të disa llojeve, përfshirë një gannet, një greater crested tern, një little penguin, silver gull dhe black-faced cormorant. Në të njëjtën listë ndodhet edhe foka e Beachport.

Të dhënat tregojnë se problemi nuk është i kufizuar në një specie të vetme.

Virusi është gjetur në disa zona dhe te lloje të ndryshme shpendësh, duke rritur shqetësimin për ndikimin që mund të ketë te ekosistemet.

Pse rasti i fokës është i rëndësishëm?

Kalimi i virusit nga shpendët te gjitarët nuk është një fenomen i panjohur në botë.

Por zbulimi në një gjitar detar në Australinë kontinentale është i rëndësishëm sepse vendi ka popullata të shumta speciesh detare dhe ishujsh që mund të ekspozohen ndaj virusit.

Ekspertët kanë paralajmëruar se gjitarët detarë mund të jenë veçanërisht të ekspozuar në zonat ku ka përqendrime të larta shpendësh të infektuar.

Në pjesë të tjera të botës, përhapja e H5 te gjitarët detarë ka shkaktuar ngordhje të konsiderueshme, veçanërisht te të vegjlit e kolonive.

SBS News, duke cituar ekspertë australianë, raportoi se përhapja mes gjitarëve detarë është parë edhe në Amerikën e Jugut dhe Antarktidë, ku ka shkaktuar nivele të larta mortaliteti.

Frika më e madhe: luanët e detit

Zbulimi ka ngritur shqetësime të veçanta për speciesh të tjera të Australisë.

Ekspertët paralajmërojnë se nëse virusi do të kalonte në mënyrë të qëndrueshme mes gjitarëve detarë, mund të krijonte probleme serioze për popullata që tashmë janë të brishta.

Një nga shqetësimet kryesore lidhet me Australian sea lion, një specie me numër relativisht të kufizuar.

Raportimet e mediave australiane kanë ngritur mundësinë e pasojave të rënda nëse H5 do të përhapej në kolonitë e këtyre kafshëve. Megjithatë, deri tani nuk ka prova se një përhapje e tillë ka ndodhur.

Ky dallim është i rëndësishëm.

Rasti i konfirmuar është një fokë e infektuar. Nuk ka aktualisht prova për një epidemi të H5 mes gjitarëve detarë në Australi.

Virusi ende nuk ka prekur sektorin bujqësor

Një tjetër element i rëndësishëm është se, pavarësisht përhapjes në faunën e egër, autoritetet australiane nuk kanë konfirmuar deri tani raste në fermat e shpendëve.

SBS News raporton se nuk janë identifikuar raste në sektorin bujqësor dhe se rreziku për shëndetin e njerëzve vlerësohet aktualisht si i ulët.

Kjo nuk do të thotë se autoritetet e konsiderojnë situatën të parëndësishme.

Përkundrazi, përhapja e një virusi të tillë në natyrë e bën më të vështirë kontrollin e tij, pasi kafshët e egra lëvizin në zona të mëdha dhe mund të kenë kontakt me specie të ndryshme.

Çfarë duhet të bëjë publiku?

Autoritetet australiane u kanë bërë thirrje qytetarëve të mos prekin shpendë ose kafshë të egra që duken të sëmura apo të ngordhura.

Në rastet e kafshëve të ngordhura, rekomandohet raportimi te autoritetet përkatëse dhe shmangia e kontaktit të drejtpërdrejtë.

Këshilla është veçanërisht e rëndësishme në zonat bregdetare ku mund të gjenden shpendë të infektuar ose gjitarë detarë.

Foka e Beachport u zbulua pikërisht pasi një qytetar raportoi praninë e saj te autoritetet më 19 gusht.

Australia po përballet me një valë të re të H5

Virusi i gripit të shpendëve u zbulua në Australi në mesin e vitit dhe që atëherë është përhapur në disa shtete.

Reuters raporton se në nivel kombëtar janë konfirmuar qindra raste te kafshët, ndërsa pjesa më e madhe e rasteve është përqendruar në Australinë e Jugut.

Zyrtarët po monitorojnë situatën për të parë nëse virusi do të kalojë te specie të tjera dhe nëse do të shfaqen raste në sektorin bujqësor.

Për momentin, shqetësimi kryesor mbetet fauna e egër.

Një sinjal që kërkon vëmendje

Rasti i fokës së Beachport nuk përbën në vetvete një epidemi të re mes gjitarëve. Por ai është një sinjal se virusi ka arritur një specie tjetër përtej shpendëve.

Ekspertët australianë paralajmërojnë se situata mund të evoluojë në varësi të mënyrës se si virusi sillet në popullatat e gjitarëve dhe nëse shfaqen raste të tjera.

Për autoritetet, ditët dhe javët e ardhshme do të jenë të rëndësishme për të përcaktuar nëse rasti mbetet i izoluar apo nëse do të shfaqen raste të tjera.

Për momentin, një gjë është e konfirmuar:

Australia ka regjistruar rastin e parë të H5 te një gjitar — dhe ai është një sinjal i ri për një shpërthim që deri tani kishte prekur kryesisht shpendët.