Lemuri indri këndon si soprano: zbulimi i ri shkencor

Një nga kafshët më të pazakonta të Madagaskarit po përdor një teknikë që kujton këngëtarët e operës

Në pyjet tropikale të Madagaskarit jeton një primat me një aftësi jashtëzakonisht të rrallë: indri, ose Indri indri, është i vetmi lemur i njohur që prodhon këngë komplekse.

Tani, një studim i ri ka zbuluar se këto kafshë duket se ndryshojnë hapjen e gojës në mënyrë të koordinuar me lartësinë e tingullit. Sa më i lartë bëhet zëri, aq më shumë hapet goja.

Kjo është e ngjashme me një teknikë të përdorur nga këngëtarët njerëzorë për ta bërë një tingull të lartë të projektohet më mirë. Studiuesit e lidhin fenomenin me atë që në akustikë njihet si formant tuning.

Caption: Indri është i vetmi lemur i njohur që përdor këngë komplekse për komunikim.
ALT: Lemur indri në pyllin tropikal të Madagaskarit.
Titulli: Indri në habitatin e tij natyror

Si funksionon “truku” i zërit?

Në mënyrë të thjeshtuar, goja dhe fyti veprojnë si një lloj sistemi rezonance.

Kur ndryshon forma e këtij “tubi” natyror, ndryshojnë edhe frekuencat që përforcohen. Kjo mund të ndihmojë një tingull të udhëtojë më larg.

Tek këngëtarët profesionistë, ndryshimi i formës së traktit vokal ndihmon në kontrollimin dhe projektimin e notave të larta.

Studiuesit kanë gjetur një lidhje të ngjashme te indrit: notat më të larta shoqërohen me hapje më të madhe të gojës.

Kjo nuk do të thotë se lemurët “këndojnë opera” në kuptimin njerëzor. Ngjashmëria është mekanike dhe akustike: dy specie shumë të ndryshme duket se përdorin një zgjidhje të ngjashme për një problem të njëjtë — si ta bëjnë zërin të dëgjohet në distancë.

Studiuesit analizuan 83 video të lemurëve në natyrë

Për të testuar hipotezën, ekipi analizoi 83 regjistrime video të 19 indrive të egër në dy zona të Madagaskarit.

Studiuesit përdorën analizë të lëvizjes së fytyrës, duke ndjekur pozicionin e buzëve dhe hapjen e gojës, dhe i krahasuan këto të dhëna me regjistrimet audio.

Rezultati ishte një lidhje e fortë midis hapjes së gojës dhe lartësisë së tingullit.

Kjo është e rëndësishme sepse shkencëtarët nuk u mbështetën vetëm te dëgjimi i këngëve. Ata analizuan lëvizjen fizike të fytyrës dhe zërin në të njëjtën kohë.

Pse këndojnë indrit?

Kënga e indrit nuk është thjesht një tingull interesant për njerëzit.

Në pyjet e dendura të Madagaskarit, pamja mund të bllokohet nga bimësia dhe grupet e ndryshme të kafshëve nuk mund ta shohin gjithmonë njëra-tjetrën.

Kënga u shërben kryesisht për shënjimin e territorit.

Një grup mund t’u sinjalizojë grupeve të tjera se ndodhet në atë zonë, duke ndihmuar në ruajtjen e distancës dhe në shmangien e përplasjeve të drejtpërdrejta.

Studiuesit kanë vërejtur gjithashtu se këngët mund të kenë funksione sociale. Kur pjesëtarët e një grupi ndahen në pyll, vokalizimet mund t’i ndihmojnë të gjejnë përsëri njëri-tjetrin.

Pra, kënga shërben njëkohësisht si sinjal territorial dhe mjet komunikimi social.

Një shembull i evolucionit konvergjent

Një nga aspektet më interesante të studimit është se njerëzit dhe indrit kanë një histori evolucionare shumë të largët.

Sipas studiuesve, linjat evolucionare që çuan te njerëzit dhe indrit janë ndarë rreth 70–74 milionë vjet më parë.

Megjithatë, të dyja speciet duket se kanë zhvilluar një mënyrë të ngjashme për të kontrolluar rezonancën e traktit vokal.

Kjo quhet evolucion konvergjent: specie të ndryshme mund të arrijnë në zgjidhje të ngjashme kur përballen me probleme të ngjashme.

Në këtë rast, problemi është shumë praktik:

Si ta bësh zërin të udhëtojë larg në një mjedis ku nuk mund të shohësh lehtë kafshët e tjera?

Kënga që shmang konfliktin

Ka edhe një aspekt tjetër interesant.

Një këngë territoriale mund të bëjë që grupet të kuptojnë praninë e njëri-tjetrit pa pasur nevojë për një përballje fizike.

Në këtë kuptim, komunikimi vokal mund të funksionojë si një mënyrë për të ndarë hapësirën dhe për të shmangur konfliktet.

Studimi nuk pretendon se indrit kanë një sistem “gjuhësor” të ngjashëm me njerëzit. Ajo që tregon është se vokalizimi i tyre është shumë më kompleks nga sa mund të duket vetëm duke dëgjuar një regjistrim.

Problemi është se këngëtari është në rrezik zhdukjeje

Zbulimi shkencor vjen në një moment kritik për vetë specien.

Indrit jetojnë në natyrë vetëm në Madagaskar dhe përballen me humbjen dhe fragmentimin e habitatit.

Sipas studiuesve të cituar nga Reuters, ruajtja e tyre në robëri është veçanërisht e vështirë dhe mbijetesa e specieve varet në masë të madhe nga mbrojtja e habitateve natyrore.

Kjo i jep studimit një dimension përtej akustikës.

Sa më shumë të mësojmë për mënyrën se si komunikojnë këto kafshë, aq më e qartë bëhet se mbrojtja e tyre nuk ka të bëjë vetëm me ruajtjen e një kafshe të rrallë, por edhe me ruajtjen e një sistemi kompleks komunikimi të zhvilluar gjatë miliona viteve.

Çfarë na mëson ky zbulim?

Studimi tregon se aftësia për të kontrolluar zërin në mënyrë shumë precize nuk është ekskluzive e njerëzve.

Teknika të ngjashme të përshtatjes së traktit vokal janë vërejtur edhe te kafshë të tjera, përfshirë gibonët dhe ujqërit që ulërijnë.

Kjo e bën indrin një shembull interesant se si evolucioni mund të prodhojë zgjidhje të ngjashme te specie shumë të ndryshme.

Në vend që të jetë thjesht një “lemur që këndon”, indri po bëhet një model për të kuptuar marrëdhënien midis trupit, zërit, mjedisit dhe komunikimit.

Çfarë ndodh më tej?

Hapi tjetër për studiuesit është të kuptojnë më mirë se si forma e traktit vokal ndikon në karakteristikat e ndryshme të këngës dhe nëse kjo aftësi lidhet me funksione të tjera të komunikimit.

Ndërkohë, për biologët e konservimit, pyetja është më themelore: si të sigurohet që këto kafshë të vazhdojnë të kenë pyje ku mund të komunikojnë?

Sepse në rastin e indrit, ruajtja e habitatit nuk është vetëm ruajtje e pemëve.

Është ruajtje e një sistemi komunikimi që funksionon në të gjithë pyllin.

Përfundim

Indri nuk është këngëtar opere dhe studimi nuk thotë se ai ka një “zë njerëzor”.

Por shkencëtarët kanë gjetur një ngjashmëri të jashtëzakonshme: kur prodhon nota më të larta, ky lemur hap më shumë gojën, duke ndryshuar mënyrën se si trakti vokal përforcon tingullin.

Në një pyll të dendur ku zëri duhet të udhëtojë më larg se shikimi, kjo mund të jetë një zgjidhje evolucionare jashtëzakonisht efikase.

Dhe ndoshta pjesa më e rëndësishme e historisë është kjo: sa më shumë të kuptojmë këngën e indrit, aq më shumë kuptojmë edhe sa shumë kemi ende për të humbur nëse habitati i tij zhduket.

Të dhënat kryesore

• Indri indri: specia e vetme e njohur e lemurit që këndon.
• 83 video: regjistrime të analizuara nga studiuesit.
• 19 indri: individët e përfshirë në analizë.
• 70–74 milionë vjet: përafërsisht koha që nga ndarja e linjave evolucionare njerëz–indri.
• PLOS Computational Biology: revista ku u publikua studimi i ri.
• Madagaskar: i vetmi vend ku indrit jetojnë në natyrë.