Presidenti amerikan Donald Trump ka hedhur në fushatën për zgjedhjet e mesmandatit një premtim që ka tërhequr menjëherë vëmendjen në SHBA: 5,000 dollarë për çdo qytetar të rritur amerikan, nëse Partia Republikane arrin të ruajë kontrollin mbi Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin.
Trump e ka quajtur këtë pagesë “Trump dividend” dhe e ka paraqitur si një përfitim që amerikanët do ta merrnin nëse republikanët fitojnë zgjedhjet e nëntorit. Por, pavarësisht mënyrës së drejtpërdrejtë me të cilën presidenti e ka prezantuar idenë, pagesa nuk është miratuar dhe zbatimi i saj do të kërkonte ndërhyrjen e Kongresit.
Lexo më shumë në Portalin Tonë
Ndiqni raportimet, artikujt dhe udhëzuesit më të fundit direkt në Busulla.cc.
Eksploro Artikujt →Trump e bëri premtimin fillimisht gjatë konventës së republikanëve për zgjedhjet e mesmandatit në Dallas, më 9 shtator. Ai deklaroi se, nëse republikanët fitojnë të dyja dhomat e Kongresit, çdo qytetar i rritur do të merrte 5,000 dollarë.
“Trump dividend” u prezantua nga presidenti si një shpërblim për atë që ai e konsideron sukses ekonomik të administratës së tij.
Në ditët pas deklaratës së parë, Trump e përsëriti premtimin edhe gjatë qëndrimit në Irlandë, duke këmbëngulur se Shtetet e Bashkuara kanë mundësi financiare për ta realizuar një pagesë të tillë. Sipas tij, të ardhurat e mëdha të qeverisë do ta bënin të përballueshme skemën.
Sa do të kushtonte premtimi i Trump?
Shifra e propozuar është jashtëzakonisht e madhe.
Sipas të dhënave të Censusit amerikan të përdorura nga FactCheck.org, në SHBA jetojnë rreth 245 milionë qytetarë mbi moshën 18 vjeç. Një pagesë prej 5,000 dollarësh për secilin prej tyre do të kushtonte rreth 1.2 trilionë dollarë.
Kjo do të ishte një nga programet më të mëdha të pagesave direkte të ndërmarra ndonjëherë nga qeveria amerikane.
Për krahasim, të ardhurat nga tarifat doganore nuk janë në nivelin që do të mjaftonte lehtësisht për të mbuluar një faturë të tillë. FactCheck.org raportoi se SHBA mblodhi rreth 264 miliardë dollarë të ardhura neto nga tarifat në vitin 2025, ndërsa gjatë vitit fiskal 2026 shifrat neto kanë qenë shumë më të ulëta pas rimbursimeve të lidhura me disa tarifa.
Kjo është një nga arsyet pse propozimi është përballur me pikëpyetje të mëdha ekonomike.
Trump thotë se paratë mund të vijnë nga tarifat
Presidenti e ka lidhur idenë me politikën e tij tarifore.
Trump argumenton se tarifat e vendosura mbi importet kanë rritur të ardhurat e qeverisë dhe se një pjesë e këtyre parave mund t’u kthehet qytetarëve amerikanë.
Por ekspertët dhe kundërshtarët e planit kanë vënë në dyshim nëse të ardhurat nga tarifat do të mjaftonin për të financuar një program që mund të kushtojë mbi një trilion dollarë.
Në fakt, edhe disa republikanë kanë shprehur rezerva.
Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, ka thënë se ideja duhet të detajohet dhe se për realizimin e saj do të nevojitej miratimi i Kongresit. Kjo është një pikë e rëndësishme, pasi deklaratat e Trumpit nuk nënkuptojnë se pagesat mund të bëhen automatikisht.
Pra, edhe nëse republikanët fitojnë zgjedhjet e mesmandatit, premtimi nuk do të kthehej vetvetiu në një çek prej 5,000 dollarësh për çdo amerikan.
Do të duhej të miratohej një mekanizëm ligjor dhe financiar për pagesat.
Një premtim që vjen në një moment politikisht të rëndësishëm
Koha e këtij premtimi nuk është e rastësishme.
Zgjedhjet e mesmandatit në SHBA do të përcaktojnë nëse republikanët do të vazhdojnë të kontrollojnë Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin. Trump po e lidh drejtpërdrejt rezultatin elektoral me përfitimin financiar që premton për qytetarët.
Mesazhi është i thjeshtë: nëse republikanët fitojnë, amerikanët marrin 5,000 dollarë.
Trump madje u ka kërkuar votuesve të sillen sikur ai vetë është në fletën e votimit, duke e kthyer zgjedhjen e Kongresit në një referendum të drejtpërdrejtë mbi presidencën e tij dhe politikat e administratës.
Kjo e bën premtimin jo vetëm një propozim ekonomik, por edhe një instrument të fuqishëm politik.
Kritikët: Premtim i kushtueshëm dhe i vështirë për t’u realizuar
Demokratët e kanë kundërshtuar ashpër idenë.
Kritikët argumentojnë se pagesa prej 5,000 dollarësh për çdo të rritur do të shtonte ndjeshëm presionin mbi deficitin federal dhe mund të krijonte probleme të tjera ekonomike, përfshirë rritjen e inflacionit.
Edhe disa republikanë kanë ngritur pikëpyetje për koston.
Sipas AP, propozimi mund të kalojë mbi 1 trilion dollarë dhe vjen në një kohë kur deficiti federal amerikan është tashmë shumë i lartë.
Kjo ka bërë që ekonomistët të debatojnë se nga do të vinin realisht paratë dhe nëse një injektim kaq i madh i parave në ekonomi do të rriste presionet mbi çmimet.
Një tjetër problem është mënyra e financimit.
Trump ka folur për tarifat, por llogaritjet e publikuara nga organizata të pavarura tregojnë se të ardhurat aktuale nga tarifat nuk janë të mjaftueshme për të mbuluar lehtësisht një faturë prej rreth 1.2 trilionë dollarësh.
A do t’i marrin vërtet amerikanët 5,000 dollarët?
Jo, jo tani.
Ky është një premtim politik, jo një pagesë e miratuar.
Për të kaluar nga deklarata e Trumpit në një program real, propozimi do të duhet të marrë formë konkrete, të përcaktohet mënyra e financimit dhe të kalojë nëpër Kongres.
Mike Johnson e ka bërë të qartë se Kongresi do të kishte rol në këtë proces.
Trump, ndërkohë, vazhdon ta paraqesë idenë si një mundësi reale nëse republikanët ruajnë kontrollin e Kongresit.
Kjo e vendos premtimin në qendër të një prej betejave politike më të rëndësishme të muajve të ardhshëm.
Nëse do të zbatohej, një familje me dy të rritur do të mund të përfitonte potencialisht 10,000 dollarë, ndërsa një familje me tre të rritur do të arrinte në 15,000 dollarë. Por këto janë vetëm përllogaritje mbi bazën e premtimit të Trumpit dhe nuk përfaqësojnë një pagesë të miratuar.
Një tjetër “çek Trump” për amerikanët?
Nuk është hera e parë që Trump flet për një pagesë direkte për qytetarët amerikanë.
Në vitin e kaluar ai kishte hedhur idenë e një “dividendi” prej 2,000 dollarësh të lidhur me të ardhurat nga tarifat. Edhe ajo ide nuk u shndërrua në një pagesë të përgjithshme të miratuar.
Këtë herë shuma është shumë më e madhe.
Me një faturë të mundshme prej rreth 1.2 trilionë dollarësh, “Trump dividend” mund të bëhet një nga premtimet më të kushtueshme të fushatës për zgjedhjet e mesmandatit.
Për momentin, gjithçka varet nga rezultati i zgjedhjeve, vullneti i Kongresit dhe mënyra se si administrata Trump do të propozojë financimin e programit.
Por një gjë është e sigurt: premtimi prej 5,000 dollarësh e ka kthyer tashmë ekonominë dhe paratë direkte për amerikanët në një nga temat më të nxehta të fushatës republikane.
Dhe nëse republikanët arrijnë të mbajnë kontrollin e Kongresit, pyetja që do të jetë në qendër të debatit nuk do të jetë më vetëm nëse amerikanët i duan 5,000 dollarët, por nëse qeveria amerikane mund të gjejë rreth 1.2 trilionë dollarë për t’i paguar.
