New York-u ndalon AI në shkolla deri në klasën e 8-të

Autori: Redaksia Busulla.cc

New York City ka marrë një nga vendimet më të rëndësishme të këtij viti për mënyrën se si inteligjenca artificiale duhet të përdoret në arsim.

Administrata e qytetit ka njoftuar një moratorium njëvjeçar për përdorimin e inteligjencës artificiale gjeneruese nga nxënësit nga 2-K deri në klasën e 8-të, duke përfshirë fëmijët e moshave më të vogla dhe nxënësit e ciklit të mesëm.

Masa prek rreth 600 mijë nxënës, ose afërsisht dy të tretat e të gjithë nxënësve të sistemit publik shkollor të New York-ut.

Vendimi është pjesë e një politike të re që nuk kufizohet vetëm te inteligjenca artificiale. Qyteti ka njoftuar gjithashtu rregulla të reja për kohën që nxënësit kalojnë para ekraneve, ndërsa për nxënësit e shkollave të mesme do të zhvillohen programe të posaçme për t’i mësuar ata se si ta përdorin dhe ta vlerësojnë në mënyrë kritike AI-në.

Njoftimi është bërë nga kryebashkiaku i New York-ut, Zohran Mamdani, dhe kancelari i shkollave, Kamar Samuels. Sipas tyre, qëllimi është që teknologjia të ndihmojë procesin mësimor dhe të mos zëvendësojë mësuesin, marrëdhëniet njerëzore dhe aftësinë e fëmijëve për të menduar në mënyrë të pavarur.

AI ndalohet nga 2-K deri në klasën e 8-të

Politika e re parashikon që gjatë vitit shkollor 2026-2027 nxënësit nga 2-K deri në klasën e 8-të të mos përdorin mjete gjeneruese të inteligjencës artificiale që ndërveprojnë drejtpërdrejt me ta.

Bëhet fjalë për një moratorium njëvjeçar, pra jo për një ndalim të përhershëm. Gjatë kësaj periudhe autoritetet do të vlerësojnë ndikimin e AI-së në procesin mësimor dhe do të mbledhin të dhëna për të vendosur se çfarë rregullash duhet të aplikohen në të ardhmen.

Vendimi është veçanërisht i rëndësishëm sepse New York City ka një prej sistemeve më të mëdha publike arsimore në Shtetet e Bashkuara.

Sipas autoriteteve të qytetit, sistemi ka rreth 900 mijë nxënës dhe politika e re prek rreth 600 mijë prej tyre.

Kryebashkiaku Mamdani argumentoi se fëmijët kanë nevojë të ndërtojnë aftësitë bazë përmes mësuesve dhe ndërveprimit me bashkëmoshatarët, përpara se të mbështeten te sistemet që mund të prodhojnë përgjigje të gatshme.

Qasja e New York-ut vjen në një moment kur përdorimi i ChatGPT dhe mjeteve të tjera të AI-së është përhapur me shpejtësi në shkolla dhe universitete.

Për shumë mësues, problemi nuk është vetëm fakti që nxënësit mund të përdorin AI për të marrë përgjigje, por edhe rreziku që teknologjia të përdoret për të bërë detyrat në vend të nxënësit.

Në këtë kuptim, vendimi i New York-ut synon të vendosë një kufi të qartë për moshat më të vogla.

Nxënësit e shkollave të mesme nuk do të mbeten jashtë AI-së

Megjithatë, New York-u nuk po zgjedh një politikë “pa AI” për të gjithë nxënësit.

Përkundrazi, nxënësit e shkollave të mesme do të kenë mundësi të mësojnë rreth inteligjencës artificiale dhe në disa raste edhe ta përdorin atë në mënyrë të kontrolluar.

Sipas politikës së re, deri në 50 mijë nxënës të shkollave të mesme në arsimin e përgjithshëm mund të marrin pjesë në pesë programe pilot.

Këto programe do të zhvillohen nën mbikëqyrjen e drejtpërdrejtë të mësuesve dhe do të përdorin mjete të kontrolluara e të vlerësuara paraprakisht për sigurinë dhe privatësinë e të dhënave.

Në të njëjtën kohë, të gjithë nxënësit e shkollave të mesme do të kenë mundësi të marrin dy module në vit për edukimin mbi AI-në.

Në këto mësime do të trajtohet se çfarë është inteligjenca artificiale, çfarë nuk është në gjendje të bëjë, si mund të krijojë paragjykime, cilat janë rreziqet e saj dhe cilat janë çështjet etike që lidhen me përdorimin e saj.

Një tjetër temë do të jetë ndikimi i AI-së në profesionet e së ardhmes.

Mesazhi i autoriteteve është se nxënësit duhet të mësojnë ta kuptojnë teknologjinë, por edhe ta vënë në dyshim informacionin që ajo prodhon.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme pasi një sistem AI mund të japë një përgjigje që duket bindëse edhe kur ajo është e pasaktë.

Kufizime të reja edhe për kohën para ekranit

Vendimi për AI-në shoqërohet edhe me një politikë të re për përdorimin e pajisjeve me ekran.

Sipas rregullave të reja, për nxënësit e klasave më të vogla do të ketë kufizime mbi përdorimin individual të ekraneve.

Për nxënësit nga klasa e tretë deri në të pestën, rekomandohet një kufi prej rreth 30 minutash në ditë, ndërsa për nxënësit nga klasa e gjashtë deri në të tetën rekomandohen rreth 45 minuta në ditë kohë individuale para ekranit.

Qyteti argumenton se teknologjia nuk duhet të përdoret thjesht sepse është e disponueshme.

Në vend të kësaj, përdorimi i saj duhet të ketë një qëllim të qartë në procesin mësimor.

Politika e re parashikon gjithashtu një rishikim të gjerë të mjeteve teknologjike që përdoren aktualisht në shkollat publike të New York-ut.

Programet që nuk konsiderohen të domosdoshme për mësimin mund të hiqen nga përdorimi.

Chatbotët që bëhen “shokë” të fëmijëve ndalohen

Një prej pjesëve më të diskutueshme të politikës lidhet me chatbotët që janë krijuar për të ofruar shoqëri, mbështetje emocionale apo biseda të ngjashme me një marrëdhënie njerëzore.

Këto mjete do të ndalohen në të gjitha nivelet e shkollave publike të New York-ut.

Autoritetet argumentojnë se fëmijët duhet të kenë marrëdhënie reale me mësuesit, prindërit dhe profesionistët, veçanërisht kur bëhet fjalë për çështje emocionale.

Vendimi vjen pas një periudhe në të cilën chatbotët kanë filluar të përdoren jo vetëm për kërkime dhe detyra shkollore, por edhe për biseda personale.

Për autoritetet e New York-ut, kjo është një vijë që nuk duhet kaluar në mjedisin shkollor.

Mësuesit mund të përdorin AI, por me kufizime

Ndalimi nuk zbatohet në të njëjtën mënyrë për mësuesit.

Mësuesit do të mund të përdorin inteligjencën artificiale për planifikimin e mësimeve dhe disa detyra administrative, nëse mjetet që përdorin plotësojnë standardet e sigurisë dhe privatësisë së sistemit shkollor.

Por AI nuk do të përdoret për të marrë vendime për vlerësimin e nxënësve.

Kjo do të thotë se mësuesi mbetet përgjegjës për vlerësimin e punës së nxënësit.

Qyteti kërkon që teknologjia të shërbejë si ndihmë për mësuesin dhe jo të marrë kontrollin mbi vendimet që lidhen me përparimin e një fëmije.

Ka edhe përjashtime

Politika e re nuk është absolute.

Ka përjashtime për përdorimin e teknologjive ndihmëse nga nxënësit me aftësi të kufizuara, për nxënësit që mësojnë disa gjuhë dhe për ata që marrin pjesë në programe të përgatitjes për karrierë, përfshirë programet e shkencave kompjuterike.

Qëllimi është që ndalimi i AI-së të mos pengojë nxënësit që kanë nevoja të veçanta ose që përdorin teknologjinë si pjesë të domosdoshme të procesit arsimor.

Ndërkohë, pesë programet pilot për shkollat e mesme do të përdorin mjete të ndryshme, përfshirë platforma për gjuhën dhe letërsinë, matematikën dhe projekte që i ndihmojnë nxënësit të kuptojnë se si funksionon AI.

Në secilin rast, përdorimi do të jetë i kufizuar në kohë dhe nën drejtimin e një mësuesi.

New York-u do ta studiojë efektin për një vit

Gjatë vitit shkollor 2026-2027 do të krijohet një grup i posaçëm i quajtur Technology in Schools Coalition.

Në të do të marrin pjesë nxënës, mësues, prindër, drejtues shkollash, ekspertë, përfaqësues institucionesh dhe aktorë të tjerë të sistemit arsimor.

Qëllimi është të vlerësohet se si funksionon moratoriumi dhe si ndikojnë programet e kufizuara të AI-së në nxënës.

Pas periudhës së vëzhgimit, grupi pritet të publikojë rekomandime për vitet e ardhshme.

Në këtë mënyrë, New York-u nuk po thotë se inteligjenca artificiale nuk ka vend në arsim.

Mesazhi është se përdorimi i saj duhet të jetë i kontrolluar dhe i përshtatur me moshën.

Vendimi ka marrë vëmendje të madhe sepse vjen nga qyteti me një prej sistemeve më të mëdha shkollore në SHBA dhe mund të ndikojë edhe në debatin më të gjerë amerikan për përdorimin e AI-së në arsim. The Guardian e ka përshkruar vendimin si një ndryshim të madh në politikën arsimore të qytetit, duke theksuar se ai prek fëmijët deri në moshën 13-14 vjeç.

Në fund, dilema që po përballet New York-u është e njëjtë me atë që po diskutohet në shumë vende të botës: a duhet fëmijët të mësojnë të përdorin AI sa më herët, apo fillimisht duhet të ndërtojnë aftësitë e tyre pa u mbështetur te një makinë që mund t’u japë përgjigjen menjëherë?

New York-u ka zgjedhur, të paktën për një vit, opsionin e dytë.

Dhe përgjigjja se çfarë do të funksionojë më mirë mund të ndikojë në mënyrën se si shkollat e tjera në SHBA dhe më gjerë do ta trajtojnë inteligjencën artificiale në klasë.