El Niño po forcohet: WMO paralajmëron për një episod ekstrem

El Niño po forcohet: WMO paralajmëron për një nga episodet më të fuqishme që nga 1950. El Niño po hyn në një fazë më intensive dhe Organizata Botërore Meteorologjike paralajmëron se episodi aktual mund të bëhet një nga më të fuqishmit e regjistruar që nga mesi i shekullit të kaluar.

Sipas përditësimit të fundit të WMO-së, temperatura e sipërfaqes së detit në pjesën qendrore dhe lindore të Paqësorit tropikal pritet të rritet më tej gjatë muajve tetor–dhjetor, ndërsa fenomeni pritet të arrijë kulmin rreth dhjetorit.

WMO vlerëson se ka një probabilitet pothuajse 100% që El Niño të vazhdojë të jetë aktiv deri në shkurt 2027.

Çfarë po ndodh në Paqësor?

El Niño është faza e ngrohtë e ciklit natyror El Niño–Southern Oscillation (ENSO).

Në këtë fazë, ujërat e pjesës qendrore dhe lindore të Paqësorit tropikal bëhen më të ngrohta se normalisht.

Por ndikimi nuk kufizohet te Paqësori.

Ndryshimi i temperaturave të oqeanit mund të ndikojë në qarkullimin atmosferik dhe të ndryshojë modelet e temperaturave dhe reshjeve në zona të largëta të planetit.

Pikërisht kjo e bën El Niño një fenomen me rëndësi globale.

Një sinjal i pazakontë i temperaturave

Sipas WMO-së, anomalitë e temperaturës së detit në zonën Niño 3.4 janë rritur ndjeshëm.

Në qershor 2026 temperatura ishte rreth 1.6°C mbi normalen, ndërsa në gusht arriti rreth 2.5°C mbi normalen.

Për periudhën tetor–dhjetor, modelet parashikojnë një mesatare prej rreth 3.7°C mbi normalen, me kulm të mundshëm rreth dhjetorit.

Nëse kjo parashikim realizohet, do të jetë dukshëm mbi rekordin prej 2.6°C të regjistruar gjatë episodit 2015–2016.

Pse El Niño është kaq i rëndësishëm?

El Niño nuk sjell të njëjtin efekt në çdo vend.

Në disa rajone mund të sjellë më shumë reshje, ndërsa në të tjera mund të rrisë rrezikun e thatësirës.

Kjo mund të ndikojë drejtpërdrejt në:

• prodhimin bujqësor;
• rezervat ujore;
• çmimet e ushqimeve;
• prodhimin e energjisë hidroelektrike;
• peshkim;
• transport;
• infrastrukturë;
• shëndetin publik.

Prandaj meteorologët nuk e shohin El Niño thjesht si një ndryshim të temperaturës së oqeanit.

Ai është një faktor që mund të ndryshojë kushtet ekonomike dhe sociale në rajone të tëra.

Ku priten reshje më të mëdha?

Parashikimet e WMO-së tregojnë mundësi për reshje mbi normalen në disa zona.

Ndër rajonet ku sinjali i lagësht është më i dukshëm janë:

• Paqësori qendror dhe lindor pranë ekuatorit;
• Briri i Madh i Afrikës;
• pjesë të Azisë Qendrore;
• disa zona të Azisë Lindore;
• pjesë të Gadishullit Arabik;
• disa zona të Amerikës së Veriut;
• juglindja e Amerikës së Jugut.

Kjo nuk do të thotë se çdo ditë do të jetë më e lagësht se normalja.

Bëhet fjalë për një sinjal sezonal probabilistik, jo për një parashikim të motit për një qytet të caktuar.

Ku rritet rreziku i thatësirës?

Në drejtim të kundërt, WMO parashikon kushte më të thata se normalja në disa rajone.

Sinjale të tilla shfaqen për:

• nënkontinentin indian;
• pjesë të Amerikës Qendrore;
• disa zona të Karaibeve;
• veriperëndimin e Amerikës së Jugut;
• zona të Paqësorit perëndimor.

Për bujqësinë, një ndryshim i tillë mund të jetë veçanërisht problematik nëse shoqërohet me temperatura të larta.

El Niño nuk “krijon” nxehtësi nga asgjëja

Një nga pikat e rëndësishme të shpjegimit të WMO-së është se El Niño nuk prodhon energji të re termike.

Fenomeni ndihmon në çlirimin e nxehtësisë që oqeani ka ruajtur.

Dhe këtë vit situata është veçanërisht e rëndësishme sepse temperaturat e oqeanit janë jashtëzakonisht të larta.

Sipas WMO-së, oqeani nga i cili El Niño po merr këtë energji është më i ngrohti i matur ndonjëherë.

Kjo krijon një kombinim të pazakontë:

një El Niño i fortë + një oqean jashtëzakonisht i ngrohtë.

A do të thotë kjo se 2027 do të jetë patjetër rekord?

Jo.

Ky është një dallim i rëndësishëm.

El Niño mund të rrisë temperaturat globale dhe të ndikojë modelet e motit, por temperatura e përgjithshme e planetit varet nga shumë faktorë të tjerë.

Prandaj një episod i fortë El Niño nuk do të thotë automatikisht se çdo rekord klimatik do të thyhet.

Megjithatë, ai rrit probabilitetin për periudha me temperatura shumë të larta në shumë rajone.

Rreziku për bujqësinë

Bujqësia është një nga sektorët më të ekspozuar ndaj ndryshimeve të reshjeve.

Një zonë që zakonisht pret reshje mund të përballet me thatësirë, ndërsa një zonë tjetër mund të përballet me reshje të tepërta.

Të dyja situatat mund të dëmtojnë prodhimin.

Thatësira mund të ulë rendimentet dhe të reduktojë rezervat ujore.

Në anën tjetër, reshjet ekstreme mund të shkaktojnë përmbytje, erozion të tokës dhe dëmtime të kulturave.

Për këtë arsye, informacioni sezonal i WMO-së është i rëndësishëm për fermerët dhe qeveritë që planifikojnë rezervat ujore dhe prodhimin ushqimor.

Edhe ekosistemet preken

El Niño ndikon gjithashtu në oqeane.

Ndryshimi i temperaturës së ujit mund të ndikojë në shpërndarjen e peshqve dhe në zinxhirët ushqimorë detarë.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për komunitetet që varen nga peshkimi.

Ndryshimet në temperaturën e detit mund të ndikojnë edhe në ekosistemet bregdetare dhe në specie që janë të ndjeshme ndaj ndryshimeve të shpejta klimatike.

Çfarë ndodh me temperaturat globale?

WMO parashikon temperatura mbi normalen në zona të mëdha të globit gjatë periudhës tetor–dhjetor.

Kjo nuk do të thotë se çdo vend do të ketë temperatura rekord.

Por probabiliteti për episode të nxehta dhe ndikime të lidhura me nxehtësinë rritet.

Në një planet që tashmë po përjeton temperatura shumë të larta, një El Niño i fuqishëm mund të shtojë presionin mbi sistemet e ujit, energjisë dhe shëndetit publik.

Pse ky El Niño është ndryshe?

Ajo që e bën episodin aktual veçanërisht të rëndësishëm është kombinimi i disa sinjaleve.

Së pari, El Niño po forcohet.

Së dyti, modelet tregojnë një nivel shumë të lartë sigurie se ai do të vazhdojë deri në shkurt 2027.

Së treti, temperaturat e parashikuara të ujërave në zonën Niño 3.4 mund të kalojnë nivelet e episodeve të mëparshme të forta.

Dhe së katërti, oqeanet globale ndodhen tashmë në nivele jashtëzakonisht të larta temperaturash.

Kjo nuk garanton të njëjtin ndikim në çdo rajon, por e bën monitorimin shumë më të rëndësishëm.

Çfarë duhet të presim deri në fund të vitit?

WMO pret që El Niño të intensifikohet deri në dhjetor.

Në muajt e ardhshëm do të monitorohen veçanërisht:

1. temperatura e sipërfaqes së Paqësorit;
2. modelet e reshjeve;
3. zhvillimi i thatësirave;
4. episodet e nxehtësisë ekstreme;
5. ndikimet mbi bujqësinë;
6. rezervat ujore;
7. ndryshimet në ekosistemet detare.

Parashikimet do të përditësohen ndërsa të dhëna të reja nga satelitët, bojat oqeanike dhe stacionet meteorologjike bëhen të disponueshme.

Pikat kryesore

• Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) thotë se El Niño po forcohet me shpejtësi.
• Fenomeni pritet të arrijë kulmin rreth dhjetorit 2026.
• WMO vlerëson me gati 100% probabilitet që El Niño të vazhdojë deri në shkurt 2027.
• Temperatura e sipërfaqes së detit në zonën kryesore të Paqësorit tropikal mund të arrijë rreth 3.7°C mbi normalen gjatë tetor–dhjetorit.
• Ky nivel do të ishte mbi rekordin e mëparshëm prej rreth 2.6°C, të regjistruar gjatë episodit 2015–2016.
• Fenomeni mund të ndryshojë modelet e reshjeve dhe të rrisë rrezikun për thatësira, përmbytje dhe temperatura ekstreme.
• Pasojat mund të prekin bujqësinë, furnizimin me ujë, energjinë, ekosistemet dhe ekonomitë në rajone të ndryshme të botës.

A duhet të shqetësohemi?

Jo në kuptimin e panikut.

Por po në kuptimin e përgatitjes.

El Niño është një fenomen natyror dhe meteorologët mund të parashikojnë një pjesë të efekteve të tij me muaj përpara.

Kjo u jep qeverive, fermerëve, kompanive të energjisë dhe institucioneve të emergjencave kohë për të planifikuar.

Problemi nuk është vetëm fenomeni vetë.

Problemi është kur një fenomen i fortë klimatik godet komunitete që tashmë janë të ekspozuara ndaj thatësirës, përmbytjeve, mungesës së ujit ose temperaturave ekstreme.

PËRFUNDIM

El Niño i vitit 2026 po hyn në një fazë që meriton vëmendje të veçantë.

Sipas WMO-së, fenomeni pritet të forcohet deri në dhjetor dhe ka një probabilitet pothuajse 100% të vazhdojë deri në shkurt 2027.

Nëse parashikimet për temperaturën e Paqësorit realizohen, ky mund të jetë një nga episodet më të fuqishme të El Niño që nga fillimi i matjeve moderne.

Por lajmi kryesor nuk është vetëm një rekord i mundshëm temperaturash.

Është fakti se një ndryshim i madh në temperaturën e oqeanit mund të ndikojë motin, ujin, bujqësinë dhe ekonominë në shumë pjesë të botës njëkohësisht.

Muajt e ardhshëm do të tregojnë se sa i madh do të jetë realisht ndikimi.