Bota po kthehet te biokarburantet: prodhimi mund të rritet 68% deri në 2030, por çmimi mund të paguhet me tokë dhe ushqim.Prodhimi global i biokarburanteve mund të rritet 68% deri në 2030. Studimi paralajmëron për presion mbi tokën, ushqimin dhe pyjet.
Kriza e energjisë po ndryshon edhe tregun e karburanteve
Bota po përgatitet për një rritje të fortë të përdorimit të biokarburanteve.
Lexo më shumë në Portalin Tonë
Ndiqni raportimet, artikujt dhe udhëzuesit më të fundit direkt në Busulla.cc.
Eksploro Artikujt →Një analizë e re e Chatham House dhe Forest Stewardship Council (FSC) parashikon se prodhimi global i biokarburanteve mund të jetë rreth 68% më i lartë në vitin 2030 krahasuar me vitin 2025.
Arsyeja kryesore është kërkimi i alternativave ndaj naftës dhe përpjekjet e vendeve për të rritur sigurinë energjetike pas krizës së shkaktuar nga konflikti SHBA-Iran. Reuters raportoi se disa nga ekonomitë kryesore të botës kanë avancuar ose propozuar politika për rritjen e përzierjes së biokarburanteve në karburantet e transportit.
Në pamje të parë, kjo duket si një lajm pozitiv për energjinë alternative.
Por studimi ngre një problem shumë më të madh:
Nga do të vijë gjithë lënda e parë për këtë sasi të re karburanti?
36 milionë hektarë tokë mund të hyjnë në lojë
Sipas analizës së Chatham House, nëse mandatet e propozuara për përdorimin e biokarburanteve zbatohen plotësisht, kërkesa për tokë për prodhimin e lëndëve të para mund të rritet ndjeshëm.
Vlerësimi është rreth 36 milionë hektarë tokë shtesë deri në vitin 2030.
Sipërfaqja është afërsisht sa madhësia e Gjermanisë.
Ky nuk është një parashikim se 36 milionë hektarë do të kthehen patjetër në plantacione për biokarburante.
Është një skenar i bazuar në zbatimin e plotë të politikave dhe mandateve të propozuara.
Por madhësia e shifrës tregon se tranzicioni energjetik mund të krijojë një tjetër betejë: atë për tokën.
Kur karburanti konkurron me ushqimin
Shumë biokarburante prodhohen nga materiale që kanë edhe përdorim ushqimor.
Në rastin e etanolit përdoren, ndër të tjera, misri dhe kallami i sheqerit.
Kjo krijon një lidhje të drejtpërdrejtë mes tregut të energjisë dhe atij ushqimor.
Nëse kërkesa për karburant rritet, rritet edhe kërkesa për lëndën e parë.
Në një treg ku prodhimi bujqësor është i kufizuar, kjo mund të ndikojë në çmime dhe në mënyrën se si përdoret toka.
Chatham House paralajmëron se një zgjerim i shpejtë i biokarburanteve të bazuara në kultura ushqimore mund të shtojë presionin mbi sigurinë ushqimore, përdorimin e ujit dhe pyjet.
Dy lloje biokarburantesh, dy probleme të ndryshme
Jo të gjithë biokarburantet janë të njëjtë.
Biokarburantet e gjeneratës së parë
Këto prodhohen kryesisht nga kultura që mund të përdoren edhe për ushqim ose ushqim për kafshët.
Shembuj janë:
- misri;
- kallami i sheqerit;
- soja;
- vajrat bimore.
Janë teknologji tashmë të përdorura në shkallë të madhe.
Por problemi është konkurrenca për tokën dhe lëndët e para.
Biokarburantet e avancuara
Këto mund të prodhohen nga:
- mbetje bujqësore;
- vajra gatimi të përdorur;
- mbetje organike;
- mbetje të industrisë ushqimore;
- materiale të tjera që nuk përdoren drejtpërdrejt si ushqim.
Këto mund të reduktojnë konkurrencën me ushqimin, por industria ende duhet të zgjerojë kapacitetin dhe teknologjitë për t’i prodhuar në shkallë të madhe.
Çfarë po ndodh me naftën?
Kriza energjetike po e ndryshon llogarinë ekonomike.
Sipas Reuters, që nga fillimi i luftës SHBA-Iran, çmimi i naftës së papërpunuar është rritur rreth 40%, ndërsa çmimet e sheqerit dhe misrit janë rritur rreth 20%.
Kjo krijon një situatë të ndërlikuar.
Nafta më e shtrenjtë i bën biokarburantet më konkurruese.
Por nëse edhe misri, sheqeri ose vajrat bëhen më të shtrenjtë, rritet kostoja e prodhimit të biokarburantit.
Pra, nuk është e thënë që një rritje e madhe e biokarburanteve do të sjellë automatikisht karburant më të lirë për konsumatorin.
Brazili, SHBA-ja dhe fuqitë e tjera po lëvizin
Shtetet e Bashkuara, Brazili, Kina, India dhe Indonezia, së bashku me Bashkimin Europian, janë ndër ekonomitë që kanë propozuar ose miratuar politika për rritjen e përdorimit të biokarburanteve.
Kjo e bën çështjen globale.
Nuk kemi të bëjmë më me një industri të vogël alternative, por me një pjesë gjithnjë e më të rëndësishme të politikës energjetike.
Dhe pikërisht këtu lind pyetja tjetër:
A mund të rritet prodhimi pa zgjeruar pafundësisht sipërfaqen e tokës së përdorur?
Pyjet janë një tjetër rrezik
Kur kërkesa për lëndë të para rritet, një nga rreziqet është zgjerimi i sipërfaqeve bujqësore në zona të reja.
Nëse kjo ndodh në zona pyjore ose me biodiversitet të lartë, përfitimi energjetik mund të shoqërohet me dëme mjedisore.
Chatham House paralajmëron pikërisht për mundësinë që rritja e shpejtë e kërkesës të ecë më shpejt sesa masat mbrojtëse për tokën, pyjet dhe biodiversitetin.
Kjo është arsyeja pse burimi i lëndës së parë është po aq i rëndësishëm sa vetë fakti që karburanti quhet “bio”.
“Bio” nuk do të thotë automatikisht pa ndikim
Ky është një nga keqkuptimet më të zakonshme.
Një karburant mund të jetë me origjinë biologjike dhe përsëri të ketë një ndikim të konsiderueshëm në mjedis.
Duhet parë:
- si është prodhuar kultura;
- sa tokë është përdorur;
- sa ujë është konsumuar;
- nëse është shkatërruar pyll;
- sa energji është përdorur në proces;
- si transportohet lënda e parë;
- dhe çfarë ndodh me tokën pas prodhimit.
Prandaj analiza e ciklit të plotë të jetës është më e rëndësishme sesa vetëm etiketa “biokarburant”.
Një zgjidhje mund të jetë përdorimi i mbetjeve
Raporti i Chatham House sugjeron që zgjerimi i biokarburanteve duhet të mbështetet më shumë te mbetjet dhe nënproduktet, në vend që të kërkojë vazhdimisht tokë të re.
Kjo përfshin vajrat e përdorur të gatimit, mbetjet bujqësore dhe materiale të tjera organike.
Por edhe kjo ka kufizime.
Sasia e mbetjeve në dispozicion nuk është e pafundme.
Nëse kërkesa për karburant bëhet shumë e madhe, edhe këto burime mund të mos mjaftojnë.
Transporti është një nga fushat ku biokarburantet mund të kenë rol
Elektrifikimi po ecën shpejt te automjetet e pasagjerëve.
Por jo çdo sektor mund të elektrifikohet me të njëjtin ritëm.
Transporti i rëndë, aviacioni dhe transporti detar kanë kërkesa të ndryshme për energji.
Pikërisht për këto sektorë, biokarburantet mund të mbeten një pjesë e rëndësishme e tranzicionit.
Chatham House argumenton se përdorimi duhet të jetë më i synuar në sektorët ku alternativat elektrike janë më të vështira për t’u zbatuar.
Çfarë do të thotë kjo për Shqipërinë?
Shqipëria nuk është një nga prodhuesit kryesorë globalë të biokarburanteve, ndaj ndikimi i drejtpërdrejtë i këtij ndryshimi do të jetë më i kufizuar.
Por ekonomia shqiptare është e lidhur me tregjet ndërkombëtare të karburanteve dhe ushqimeve.
Nëse rritja e kërkesës globale për biokarburante ndikon në:
naftë → misër → vajra bimore → transport → ushqime,
pasojat mund të kalojnë edhe në tregun shqiptar.
Sidomos për një ekonomi që importon një pjesë të konsiderueshme të produkteve energjetike dhe ushqimore, çmimet ndërkombëtare kanë rëndësi.
Çfarë duhet të ndodhë tani?
Raporti i Chatham House rekomandon që qeveritë të mos e trajtojnë rritjen e biokarburanteve si zgjidhje të vetme për sigurinë energjetike.
Ndër masat e propozuara janë:
- përdorimi më i madh i mbetjeve dhe nënprodukteve;
- mbrojtje më e fortë kundër shpyllëzimit;
- kufizime të qarta për zgjerimin e tokës;
- standarde më të forta për qëndrueshmërinë;
- rritje e eficiencës energjetike;
- përdorim më i synuar i biokarburanteve në sektorët ku alternativat janë më të vështira.
Çfarë pritet deri në vitin 2030?
Tregu do të varet nga tre faktorë kryesorë.
Çmimi i naftës.
Sa më e shtrenjtë të jetë nafta, aq më tërheqëse bëhen alternativat.
Politikat qeveritare.
Mandatet për përzierjen e biokarburanteve mund ta rrisin shumë shpejt kërkesën.
Disponueshmëria e tokës dhe lëndëve të para.
Nëse prodhimi rritet pa kufizime, presioni mbi bujqësinë dhe pyjet mund të shtohet.
Përfundimi
Bota po kërkon mënyra të reja për të zëvendësuar naftën.
Biokarburantet janë një prej përgjigjeve më të shpejta, sepse teknologjitë ekzistuese lejojnë që ato të përzihen me karburantet tradicionale.
Por analiza e re tregon edhe anën tjetër të historisë.
Një rritje prej 68% deri në 2030 nuk është vetëm një histori për energjinë. Është edhe histori për tokën, ushqimin, ujin dhe pyjet.
Nëse kërkesa mbështetet kryesisht te misri, sheqeri, soja dhe kultura të tjera ushqimore, gara mes ushqimit dhe karburantit mund të bëhet më e fortë.
Nëse industria arrin të përdorë më shumë mbetje dhe biokarburante të avancuara, presioni mbi tokën mund të jetë më i ulët.
Pra, pyetja për dekadën e ardhshme nuk është vetëm:
“Sa biokarburant mund të prodhojë bota?”
Por:
“Nga do ta prodhojë dhe çfarë do të sakrifikojë për ta bërë këtë?”
Verifikim editorial
Fakt: Chatham House dhe FSC parashikojnë rritje rreth 68% të prodhimit global të biokarburanteve deri në 2030 krahasuar me 2025.
Fakt: Studimi vlerëson se ndryshimet e politikave mund të krijojnë presion për rreth 36 milionë hektarë tokë shtesë.
Sqarim: Kjo është një vlerësim skenarik nëse mandatet e propozuara zbatohen plotësisht, jo një parashikim i sigurt se kjo sipërfaqe do të përdoret realisht.
