Google po përgatitet të testojë çipat TPU në orbitë me Project Suncatcher, një eksperiment për të parë nëse hapësira mund të bëhet infrastruktura e ardhshme për llogaritjen e AI.

Google po teston një ide që deri tani dukej si science fiction

Google ka njoftuar më 24 shtator se Project Suncatcher po hyn në fazën e parë të testimit real në orbitë.

Kompania planifikon të nisë një satelit prototip që do të mbajë Tensor Processing Units (TPU), çipat e Google të projektuar posaçërisht për përpunimin e inteligjencës artificiale.

Qëllimi i këtij testi nuk është të ndërtojë menjëherë një “data center në hapësirë”.

Pyetja e parë është shumë më themelore:

A mund të funksionojnë çipat e AI në mënyrë të besueshme në orbitë?

Google thotë se prototipi do të testohet përballë rrezatimit, temperaturave ekstreme dhe forcave fizike të udhëtimit dhe operimit në hapësirë.

Pse do ta çonte Google AI-n në hapësirë?

Arsyeja kryesore është energjia.

Qendrat e të dhënave që trajnojnë dhe ekzekutojnë modele të mëdha AI konsumojnë sasi të mëdha energjie. Në Tokë, kjo kërkon centrale energjetike, rrjete elektrike, sisteme të mëdha ftohjeje dhe sipërfaqe të konsiderueshme infrastrukture.

Në orbitë, situata është ndryshe.

Google thotë se në një orbitë të përshtatshme, panelet diellore mund të prodhojnë deri në tetë herë më shumë energji diellore sesa në Tokë, ndërsa ekspozimi ndaj Diellit mund të jetë pothuajse i vazhdueshëm.

Kjo e çon idenë në një drejtim të pazakontë:

Në vend që të ndërtojmë gjithnjë e më shumë centrale energjetike për data center-at, pse të mos vendosim një pjesë të llogaritjes atje ku energjia diellore është më e disponueshme?

Por kjo është ende një hipotezë teknologjike, jo një zgjidhje e gatshme.

Nga një satelit te një “data center orbital”

Koncepti i Google është shumë më ambicioz sesa një satelit i vetëm.

Në kërkimet e publikuara më parë, kompania ka përshkruar një të ardhme ku shumë satelitë do të mbanin TPU dhe do të komunikonin mes tyre përmes lidhjeve optike me lazer.

Satelitët do të punonin së bashku si një lloj sistemi kompjuterik i shpërndarë.

Google ka modeluar edhe konfigurime me dhjetëra satelitë të vendosur relativisht pranë njëri-tjetrit, në mënyrë që lidhjet ndërmjet tyre të mund të ofrojnë bandwidth shumë të lartë.

Nëse kjo do të funksiononte në shkallë shumë të madhe, koncepti do të ishte diçka shumë më tepër se “një server në hapësirë”.

Do të ishte një infrastrukturë kompjuterike orbitale.

Problemi i parë: rrezatimi

Çipat në Tokë mbrohen nga atmosfera dhe fusha magnetike e planetit.

Në orbitë, situata është shumë më e ashpër.

Rrezatimi kozmik dhe grimcat nga aktiviteti diellor mund të shkaktojnë gabime elektronike, përfshirë atë që njihet si bit flip — ndryshim i padëshiruar i një biti nga 0 në 1 ose anasjelltas.

Google thotë se ka testuar TPU-të Trillium në një laborator me rreze protonesh në UC Davis.

Sipas kompanisë, rezultatet fillestare treguan se çipat mund të përballojnë një dozë rrezatimi jonizues më të lartë se ajo që pritet gjatë një misioni pesëvjeçar në hapësirë.

Por kjo nuk është e njëjtë me të provuarit e sistemit për vite në orbitë.

Pikërisht për këtë arsye testi orbital është i rëndësishëm.

Problemi i dytë: si ftohet një çip në vakum?

Kjo është ndoshta një nga pjesët më interesante të projektit.

Në një data center në Tokë, ventilatorët dhe sistemet e ftohjes përdorin ajrin ose lëngje për të larguar nxehtësinë.

Në hapësirë nuk ke ajër për ta përdorur në të njëjtën mënyrë.

Pra, një TPU që prodhon shumë nxehtësi duhet ta largojë atë përmes radiatorëve dhe sistemeve të tjera termike.

Google thotë se po teston kombinime të heat pipes dhe radiatorëve për të menaxhuar temperaturën në vakum. Këto sisteme janë testuar në dhoma termike-vakumi dhe tani duhet të verifikohen në kushtet reale të orbitës.

Ky është një nga ndryshimet themelore midis një data center-i në tokë dhe një data center-i orbital.

Problemi i tretë: lidhja mes satelitëve

Edhe nëse çipat funksionojnë dhe ftohen, mbetet një pyetje tjetër:

Si komunikojnë dhjetëra ose qindra TPU në orbitë?

Modelet e mëdha AI nuk ekzekutohen domosdoshmërisht mbi një çip të vetëm.

Ato mund të kërkojnë një numër të madh accelerator-ësh që shkëmbejnë të dhëna me shpejtësi shumë të lartë.

Për këtë arsye Google po zhvillon lidhje optike ndërmjet satelitëve.

Në konceptin e saj, lazerët duhet të sigurojnë bandwidth shumë të lartë ndërmjet satelitëve që lëvizin vazhdimisht në raport me njëri-tjetrin.

Google planifikon të testojë këtë komponent në një fazë të mëvonshme, përfshirë një mision me dy satelitë të planifikuar për 2027.

Dhe pastaj vjen problemi më i madh: ekonomia

Teknologjikisht, një ide mund të funksionojë.

Kjo nuk do të thotë automatikisht se është ekonomikisht më e mirë.

Një satelit duhet:

• të ndërtohet;
• të testohet;
• të lëshohet me raketë;
• të mbrohet nga rrezatimi;
• të ftohet;
• të komunikojë;
• të mirëmbajë orbitën;
• dhe një ditë të zëvendësohet.

Google ka analizuar skenarë ku ulja e kostove të lëshimeve në dekadën e ardhshme mund ta bëjë më tërheqës konceptin e compute në hapësirë. Por këto janë projeksione afatgjata, jo kosto aktuale të një data center-i orbital.

Kjo është arsyeja pse Suncatcher duhet parë sot si research moonshot, jo si produkt komercial.

Çfarë po teston realisht Google tani?

Kjo është pika që duhet të mbahet mend.

Google nuk po thotë se javën tjetër do të zhvendosë Gemini në një data center në orbitë.

Testi i parë ka një qëllim shumë më të kufizuar:

të kuptojë si sillen TPU-të reale në hapësirë.

Misioni i parë po zhvillohet në partneritet me Planet, ndërsa sateliti prototip do të udhëtojë në një mision rideshare të SpaceX.

Google dëshiron të mbledhë të dhëna reale për:

• rrezatimin;
• temperaturën;
• vibrimet;
• performancën e TPU;
• stabilitetin e sistemit;
• dhe mënyrën se si komponentët sillen gjatë operimit orbital.

Çfarë do të thotë kjo për AI?

Kjo histori lidhet drejtpërdrejt me një problem shumë të madh të industrisë së AI:

Ku do të gjejmë energjinë dhe kapacitetin kompjuterik për modelet e gjeneratës së ardhshme?

Sot përgjigjja është kryesisht:

data center në Tokë.

Por kërkesa për AI po rritet dhe bashkë me të rritet nevoja për:

• GPU dhe TPU;
• energji;
• ftohje;
• tokë;
• rrjete elektrike;
• fibra optike;
• dhe kapital.

Project Suncatcher është një nga përpjekjet për të menduar përtej këtij modeli.

TheTechSpot Analysis: A do të kemi data center në hapësirë?

Jo së shpejti në kuptimin komercial.

Sot kemi një eksperiment.

Por eksperimentet e tilla janë të rëndësishme sepse provojnë pjesë të një sistemi që mund të ekzistojë një dekadë më vonë.

Nëse Google arrin të provojë se:

TPU → funksionon në orbitë → ftohet → komunikon me satelitë të tjerë → përpunon AI në mënyrë të qëndrueshme → dhe kostoja fillon të bëhet konkurruese,

atëherë koncepti i “data center-it orbital” kalon nga një ide teorike në një problem inxhinierik.

Dhe kjo mund të ndryshojë edhe mënyrën se si mendojmë për infrastrukturën e AI-së.

Jo më vetëm:

AI në cloud.

Por potencialisht:

AI në cloud + edge + orbitë.

Çfarë ndodh më pas?

Hapi i parë është testi orbital i TPU-ve.

Hapi tjetër i rëndësishëm është 2027, kur Google planifikon të testojë dy satelitë dhe lidhjet ndërmjet tyre.

Vetëm pas këtyre eksperimenteve do të mund të vlerësohet nëse ideja mund të zgjerohet në sisteme shumë më të mëdha.

TheTechSpot verdict: nuk është ende një “AI data center në hapësirë”. Është prova e parë për të parë nëse pjesët më themelore të këtij vizioni mund të funksionojnë realisht.

Burimet

• Google Research — Project Suncatcher
• Google Research — architecture and feasibility research
• Reuters — Google’s first in-orbit AI-chip test
• Planet — partnership for Project Suncatcher

Shënim editorial: Të dhënat teknike mbi TPU-të, rrezatimin, ftohjen dhe arkitekturën e ardhshme janë kryesisht të bazuara në materialet dhe kërkimet e publikuara nga Google. Ato nuk duhet të interpretohen si garanci se data center-at orbitalë do të bëhen ekonomikisht të zbatueshëm.