Planeti që shpesh quhet “binjaku i Tokës” mund të ketë pasur dikur një hënë, por rrotullimi jashtëzakonisht i ngadaltë i Venusit mund ta ketë dënuar atë të spiralojë drejt planetit dhe të përplaset përfundimisht në sipërfaqen e tij.
Venusi ka një mister që astronomët e kanë studiuar prej dekadash: pse një planet kaq i ngjashëm me Tokën për nga madhësia, masa dhe përbërja shkëmbore nuk ka asnjë hënë?
Lexo më shumë në Portalin Tonë
Ndiqni raportimet, artikujt dhe udhëzuesit më të fundit direkt në Busulla.cc.
Eksploro Artikujt →Një studim i ri nga Universiteti i Kalifornisë, Riverside, sjell një përgjigje të pazakontë. Sipas modelimeve të reja, Venusi mund të ketë pasur një satelit natyror në të kaluarën, por nuk ishte në gjendje ta mbante atë përgjithmonë.
Në vend që hëna të largohej gradualisht, siç po ndodh me Hënën e Tokës, ajo do të ishte afruar gjithnjë e më shumë me Venusin, derisa graviteti ta sillte në një përplasje shkatërruese me planetin.
Një “hënë e humbur” në historinë e Venusit
Ideja se Venusi mund të ketë pasur dikur një hënë nuk është e re. Shkencëtarët kanë shqyrtuar më parë disa skenarë për të shpjeguar mungesën e saj.
Një mundësi ishte që Venusi të mos kishte formuar kurrë një satelit natyror. Një tjetër teori sugjeronte se një hënë e hershme mund të ishte shkatërruar pas një përplasjeje të fuqishme me një trup tjetër kozmik.
Studimi i ri propozon një mekanizëm tjetër.
Sipas ekipit të udhëhequr nga astrofizikani Stephen Kane, problemi mund të ketë qenë vetë mënyra se si rrotullohet Venusi.
Venusi është një nga planetët më të pazakontë të Sistemit Diellor. Një rrotullim i plotë rreth boshtit të tij zgjat rreth 243 ditë tokësore. Për krahasim, Toka kryen një rrotullim në rreth 24 orë.
Kjo diferencë duket e vogël kur flasim për lëvizje kozmike, por në mekanikën gravitacionale mund të ndryshojë tërësisht fatin e një hëne.
Në Tokë Hëna largohet. Në Venus do të ndodhte e kundërta
Marrëdhënia mes Tokës dhe Hënës është një shembull i rëndësishëm për të kuptuar teorinë.
Hëna jonë po largohet ngadalë nga Toka. Matjet tregojnë se distanca rritet me rreth 4 centimetra në vit.
Kjo lidhet me mënyrën se si Toka rrotullohet dhe si energjia e rrotullimit transferohet përmes ndërveprimit gravitacional me Hënën.
Venusi, megjithatë, është një histori krejt tjetër.
Për shkak të rrotullimit jashtëzakonisht të ngadaltë të planetit, modeli i ri sugjeron se një hënë e Venusit do të kishte pasur tendencë të lëvizte në drejtim të kundërt: jo larg planetit, por gjithnjë e më pranë tij.
Me kalimin e kohës, orbita e saj do të tkurrej.
Dhe fundi do të ishte i pashmangshëm.
Hëna do të përfundonte duke u përplasur me Venusin.
Shkencëtarët testuan skenarë të ndryshëm
Kjo nuk është një ide e bazuar vetëm në imagjinatë.
Studiuesit përdorën modele kompjuterike për të simuluar mënyrën se si do të sillej një hënë hipotetike rreth Venusit.
U testuan trupa me madhësi të ndryshme dhe rezultatet çuan në të njëjtin përfundim të përgjithshëm: një satelit natyror i Venusit do ta kishte të vështirë të qëndronte në orbitë për një kohë të gjatë.
Sipas Stephen Kane, nëse Venusi ka pasur një hënë, planeti nuk do të kishte qenë në gjendje ta mbante atë. Modelet tregojnë se sateliti do të afrohej gradualisht dhe përfundimisht do të përplasej me planetin.
Studiuesit vlerësojnë se një ngjarje e tillë mund të ketë ndodhur brenda miliardit të parë të viteve të historisë së Venusit. Sistemi Diellor është rreth 4.5 miliardë vjeç, çka do të thotë se nëse ky skenar është i saktë, përplasja do të kishte ndodhur në një periudhë jashtëzakonisht të hershme të historisë planetare.
“Binjaku i Tokës” është shumë më ekstrem nga sa duket
Në pamje të parë, Venusi dhe Toka kanë shumë ngjashmëri.
Të dy janë planetë shkëmborë, kanë madhësi dhe masë të përafërt dhe ndodhen në pjesën e brendshme të Sistemit Diellor.
Por në sipërfaqe, ngjashmëritë përfundojnë shpejt.
Venusi është planeti më i nxehtë i Sistemit Diellor. Temperatura në sipërfaqe arrin rreth 471 gradë Celsius, ndërsa atmosfera e tij e dendur krijon një efekt serrë ekstrem. Presioni atmosferik në sipërfaqe është shumë më i lartë se ai në Tokë.
Retë e dendura fshehin sipërfaqen e planetit nga vëzhgimi i drejtpërdrejtë dhe përbëhen nga një atmosferë jashtëzakonisht e ashpër, ku prania e acidit sulfurik e bën mjedisin edhe më ekstrem.
Pikërisht për këtë arsye, historia e Venusit është e rëndësishme edhe për të kuptuar historinë e Tokës.
Një hënë mund të ndryshojë fatin e një planeti
Studiuesit nuk po flasin vetëm për një objekt që mungon në qiellin e Venusit.
Një hënë mund të ndikojë në evolucionin e një planeti për miliarda vite.
Në Tokë, Hëna ndikon në baticat dhe zbaticat dhe ka luajtur rol në evolucionin afatgjatë të sistemit Tokë-Hënë. Nëse Venusi ka pasur dikur një hënë dhe më pas e ka humbur përmes një përplasjeje, kjo mund të ketë ndikuar në mënyrën se si planeti ka evoluar.
Kane argumenton se pyetja bëhet veçanërisht interesante kur astronomët studiojnë planetë që rrotullohen rreth yjeve të tjerë.
Nëse zbulohet një planet me madhësi të ngjashme me Tokën, një nga pyetjet e rëndësishme do të jetë nëse ai ka apo jo një hënë.
Sipas modelit të ri, mungesa e një hëne nuk do të thotë domosdoshmërisht se një planet nuk ka pasur kurrë një të tillë.
Mund të nënkuptojë se sateliti i tij thjesht nuk arriti të mbijetojë.
Por ende nuk ka prova se hëna ka ekzistuar
Këtu qëndron pjesa më e rëndësishme e zbulimit.
Shkencëtarët nuk kanë gjetur një hënë të humbur të Venusit.
Studimi nuk paraqet një provë direkte se Venusi ka pasur një satelit. Ai paraqet një model fizik që tregon se, nëse një hënë do të kishte ekzistuar, rrotullimi i ngadaltë i Venusit mund të kishte çuar natyrshëm në shkatërrimin e saj përmes një përplasjeje me planetin.
Kjo e bën zbulimin interesant pikërisht sepse ndryshon pyetjen.
Në vend që astronomët të pyesin vetëm “Pse Venusi nuk ka hënë?”, tashmë mund të pyesin edhe: “A mund ta ketë pasur dhe ta ketë humbur?”
Misionet e ardhshme mund të japin përgjigje të reja
Venusi do të jetë sërish në qendër të vëmendjes së eksplorimit hapësinor.
NASA po përgatit misionet DAVINCI+ dhe VERITAS, të cilat synojnë të studiojnë atmosferën dhe karakteristikat gjeologjike të planetit. Të dhënat e ardhshme mund të ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë se si u formua dhe si ndryshoi Venusi gjatë miliarda viteve.
Dhe ndoshta pikërisht aty fshihet çelësi i misterit.
Sepse nëse Venusi ka pasur vërtet një hënë, gjurmët e një historie kaq të lashtë mund të jenë ende të koduara në mënyrën se si është formuar dhe evoluar planeti.
Për momentin, një gjë është e sigurt: planeti që nga Toka duket si një pikë e ndritshme dhe e qetë në qiell mund të ketë pasur një të kaluar shumë më dramatike.
Venusi mund të mos e ketë humbur thjesht hënën e tij. Sipas kësaj teorie, ai mund ta ketë përpirë vetë.
