Një grup shkencëtarësh ka zbuluar dhe përshkruar shtatë specie të reja bretkosash në Madagaskar, duke treguar se ishulli vazhdon të fshehë një biodiversitet shumë më të madh nga sa mendohej. Disa prej këtyre bretkosave kishin mbetur të paidentifikuara për vite me radhë, ndërsa për të tjera shkencëtarët u detyruan të riktheheshin te ekzemplarët e ruajtur në muze prej dekadash.

Madagaskari ka surprizuar sërish botën e shkencës.

Një ekip ndërkombëtar studiuesish ka identifikuar shtatë specie të reja bretkosash, pjesë e grupit të njohur si bretkosat diamant, ose Rhombophryne. Zbulimi e çon në 27 numrin e specieve të njohura të kësaj gjinie dhe tregon se një pjesë e konsiderueshme e biodiversitetit të ishullit ende nuk është dokumentuar plotësisht.

Por historia pas zbulimit është edhe më interesante.

Shkencëtarëve nuk u mjaftoi vetëm të shkonin në pyjet e Madagaskarit dhe të gjenin bretkosa që dukeshin ndryshe. Shumë prej tyre janë jashtëzakonisht të ngjashme në pamje dhe dallimet mes specieve mund të jenë aq të vogla sa nuk mund të përcaktohen vetëm duke i parë.

Për këtë arsye, studiuesit kombinuan kërkimet në terren me analizat gjenetike, ekzemplarët e muzeve dhe studimin e skeleteve.

Rezultati ishte identifikimi i shtatë specieve që deri tani nuk ishin përshkruar nga shkenca.

Një kërkim që zgjati më shumë se 12 vjet

Studimi nuk është rezultat i një ekspedite të vetme.

Projekti nisi më shumë se 12 vite më parë, kur studiuesit nisën të hasnin në Madagaskar bretkosa që dukej qartë se përfaqësonin specie të panjohura. Problemi ishte se nuk ishte gjithmonë e lehtë të përcaktohej se cilës specie i përkisnin.

Madje, disa prej përgjigjeve ndodheshin në muze.

Studiuesit përdorën ekzemplarë të mbledhur shumë vite më parë dhe të ruajtur në koleksione shkencore. Përmes analizave të ADN-së së tyre, ata mundën të krahasonin materialin historik me mostrat e mbledhura në ditët e sotme.

Kjo metodë, e njohur si museomics, po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme në biologji.

Në vend që muzeumet të shihen vetëm si vende ku ruhen kafshë të vjetra, ekzemplarët e tyre po përdoren si një lloj arkivi biologjik. ADN-ja e ruajtur në këto mostra mund t’u japë studiuesve përgjigje për pyetje që kanë mbetur pa zgjidhje për dekada.

Në rastin e bretkosave të Madagaskarit, mostrat historike ndihmuan në lidhjen e emrave të vjetër shkencorë me linjat e sakta evolucionare.

Pse quhen “bretkosa diamant”?

Emri mund të tingëllojë sikur këto kafshë kanë diçka të çmuar në trup, por arsyeja është shumë më e thjeshtë.

Disa prej këtyre bretkosave kanë një formë trupi që të kujton një diamant ose romb, prandaj edhe gjinia e tyre shkencore quhet Rhombophryne.

Pamja e tyre është gjithsesi e pazakontë.

Disa janë të rrumbullakëta dhe të shkurtra, ndërsa të tjera kanë këmbë më të gjata dhe jetojnë mes myshqeve dhe mbulesës së pyllit. Në pamje të parë, shumë prej tyre duken kafe dhe nuk tërheqin vëmendje të veçantë.

Por disa kanë pjesë të trupit me ngjyra të forta, përfshirë nuanca portokalli, të bardha ose të zeza në pjesën e brendshme të kofshëve dhe në shpinë.

Shkencëtarët mendojnë se këto shenja mund të kenë rol në trembjen e grabitqarëve.

Ajo që i bën veçanërisht të vështira për t’u studiuar është mënyra e tyre e jetesës.

Shumicën e kohës, këto bretkosa qëndrojnë të fshehura nën gjethet e pyllit dhe në shtresat e tokës. Kjo do të thotë se edhe në zona ku studiuesit kanë kërkuar prej vitesh, mund të ketë ende specie që nuk janë zbuluar.

Shkencëtarët përdorën edhe ADN-në e bretkosave të vjetra

Një nga aspektet më të pazakonta të studimit ishte përdorimi i ADN-së nga ekzemplarët muzealë.

Disa bretkosa të ruajtura në koleksione shkencore janë mbledhur shumë vite më parë. Në atë kohë, teknologjia gjenetike nuk ekzistonte në formën që përdoret sot dhe shkencëtarët nuk mund t’i analizonin në të njëjtën mënyrë.

Sot, ADN-ja e tyre mund të studiohet.

Kjo i lejoi ekipit të lidhte ekzemplarët historikë me popullatat që jetojnë aktualisht në Madagaskar. Përveç ADN-së, studiuesit krahasuan edhe karakteristikat e jashtme, strukturën e skeletit dhe tingujt që prodhojnë bretkosat.

Kjo ishte veçanërisht e rëndësishme sepse dy bretkosa mund të duken pothuajse identike, por të jenë specie krejtësisht të ndryshme në aspektin evolucionar.

Pra, ajo që për syrin e njeriut duket si “e njëjta bretkosë”, për analizën gjenetike mund të jetë një histori krejt tjetër.

Madagaskari ende fsheh specie të panjohura

Zbulimi nuk ka të bëjë vetëm me shtatë bretkosa të reja.

Ai tregon diçka shumë më të madhe për Madagaskarin.

Ishulli është një prej vendeve më të pasura në botë për biodiversitet dhe shumë prej kafshëve e bimëve të tij nuk gjenden askund tjetër në Tokë.

Edhe pas përshkrimit të shtatë specieve të reja, studiuesit thonë se ka shumë gjasa që specie të tjera të Rhombophryne të mbeten ende pa emër dhe pa përshkrim shkencor.

Kjo do të thotë se lista e bretkosave të njohura në Madagaskar mund të vazhdojë të zgjerohet.

Dhe nuk është vetëm një çështje akademike.

Sa më shumë specie të zbulohen, aq më shumë bëhet e qartë se pyjet ku ato jetojnë kanë një vlerë të jashtëzakonshme ekologjike.

Pyjet po zhduken ndërsa shkencëtarët ende po zbulojnë çfarë jeton në to

Këtu qëndron edhe paradoksi i madh.

Shkencëtarët po zbulojnë specie të reja pikërisht në një kohë kur habitatet e tyre po zvogëlohen.

Pyjet e Madagaskarit janë përballur prej vitesh me shpyllëzimin dhe fragmentimin e habitateve. Për shumë prej specieve të reja, studiuesit ende nuk dinë me saktësi sa është madhësia e popullsisë, si riprodhohen apo çfarë kushtesh u nevojiten për të mbijetuar.

Kjo e bën më të vështirë edhe mbrojtjen e tyre.

Si mund të mbrohet një specie nëse shkenca sapo ka filluar ta njohë?

Pikërisht për këtë arsye, identifikimi i shtatë bretkosave të reja mund të ketë rëndësi praktike.

Studiuesit kanë përdorur tashmë të dhënat e reja në planifikimin e zonave të mbrojtura në Madagaskar. Disa prej specieve të zbuluara janë marrë në konsideratë në kuadër të programit të vendit për zgjerimin e zonave të mbrojtura.

Mund të ketë edhe më shumë për t’u zbuluar

Në fund të studimit, shkencëtarët nuk japin përshtypjen se kanë mbyllur një kapitull.

Përkundrazi.

Ata besojnë se shtatë speciet e reja janë vetëm një pjesë e asaj që mund të fshihet ende në pyjet e Madagaskarit.

Kjo është edhe pjesa më interesante e zbulimit: në një epokë kur satelitët mund të fotografojnë pothuajse çdo cep të planetit, ende ekzistojnë kafshë që shkenca nuk i ka përshkruar.

Disa mund të jenë duke jetuar vetëm disa kilometra larg zonave ku janë bërë kërkime më parë. Të tjera mund të jenë aq të ngjashme me speciet e njohura sa janë konsideruar për vite si pjesë e së njëjtës specie.

Në këtë rast, ishte ADN-ja e ekzemplarëve të vjetër, e kombinuar me kërkimet moderne, që ndihmoi në zgjidhjen e misterit.

Dhe kjo e bën zbulimin e shtatë bretkosave më shumë se një kuriozitet shkencor.

Është një kujtesë se sa pak dimë ende për jetën në Tokë dhe se sa shumë mund të humbasim përpara se të kemi mundësinë ta njohim.

Madagaskari, duket, ka ende shumë sekrete nën gjethet e pyjeve të tij.