Author: Busulla Editorial Team
Një qendër pranë Los Angeles po punon prej 50 vitesh për shpëtimin e gibbonëve, disa nga primatët më të rrallë dhe më të rrezikuar në botë.
Një vend i pazakontë pranë Los Angeles
Vetëm disa dhjetëra kilometra larg një prej qyteteve më të mëdha dhe më të zhurmshme të Shteteve të Bashkuara ndodhet një qendër që duket sikur i përket një bote krejt tjetër.
Lexo më shumë në Portalin Tonë
Ndiqni raportimet, artikujt dhe udhëzuesit më të fundit direkt në Busulla.cc.
Eksploro Artikujt →Në Santa Clarita, në periferi të Los Angeles, Gibbon Conservation Center kujdeset për rreth 40 gibbonë të pesë llojeve.
Këto kafshë janë ndër primatët më të rrallë dhe më të rrezikuar në planet. Ato janë të njohura për mënyrën karakteristike të komunikimit: këngët e tyre mund të dëgjohen edhe rreth një milje larg.
Qendra ka punuar për rreth 50 vjet për mbrojtjen dhe mirëqenien e këtyre kafshëve.
Dhe historia e saj po tërheq përsëri vëmendje për një arsye të thjeshtë: në një botë ku habitatet natyrore po zvogëlohen, vende të tilla mund të jenë një nga shpresat e fundit për disa specie.
Çfarë janë gibbonët?
Gibbonët janë primatë që jetojnë kryesisht në pyjet e Azisë.
Ata nuk janë majmunë të mëdhenj si gorillat apo orangutanët, por janë ndër primatët më të specializuar për jetën në pemë.
Trupat e tyre janë përshtatur për të lëvizur me shpejtësi nga një degë në tjetrën.
Krahët e gjatë u lejojnë të përdorin një mënyrë lëvizjeje të njohur si brachiation, duke u kapur me duar pas degëve dhe duke kaluar me shpejtësi nga njëra te tjetra.
Pikërisht kjo i bën ata spektakolarë për t’u parë.
Por pas kësaj pamjeje të jashtëzakonshme fshihet një problem serioz.
Pyjet e tyre po zhduken
Një nga kërcënimet kryesore për gibbonët është humbja e habitatit.
Pyjet tropikale ku ata jetojnë janë dëmtuar nga:
- shpyllëzimi;
- zgjerimi bujqësor;
- ndërtimet;
- prerja e pemëve;
- fragmentimi i habitateve;
- tregtia e paligjshme e kafshëve.
Kur pylli ndahet në pjesë të vogla, kafshët kanë më pak hapësirë për të lëvizur dhe për të gjetur ushqim.
Për një kafshë që kalon pjesën më të madhe të jetës në pemë, humbja e vazhdueshme e kurorës së pyllit është veçanërisht problematike.
Pse këndojnë gibbonët?
Një nga karakteristikat më të veçanta të këtyre primatëve është zëri.
Gibbonët njihen për vokalizimet e tyre të fuqishme.
Këngët mund të shërbejnë për komunikim mes çifteve dhe për të shënuar territorin.
Në pyll, një gibbon mund të dëgjohet nga një distancë e konsiderueshme.
Në qendrën pranë Los Angeles, kjo veçori është bërë pjesë e përvojës së përditshme.
Vizitorët nuk shohin vetëm kafshët.
I dëgjojnë përpara se t’i shohin.
Sipas AP, këngët e gibbonëve në qendër mund të dëgjohen deri në rreth një milje larg.
Nga një koleksion i vogël në një qendër të specializuar
Qendra nuk filloi si një institucion i madh.
Gjatë dekadave, ajo është shndërruar në një organizatë të specializuar që fokusohet vetëm te gibbonët.
Sot kujdeset për rreth 40 kafshë nga pesë lloje.
Kjo është e rëndësishme sepse shumica e kopshteve zoologjike dhe qendrave të kafshëve kujdesen për shumë specie.
Këtu fokusi është shumë më i ngushtë:
gibbonët.
Ky specializim u lejon kujdestarëve dhe studiuesve të përqendrohen te nevojat specifike të këtyre primatëve.
Jo të gjithë gibbonët janë njësoj
Termi “gibbon” përfshin disa lloje të ndryshme.
Dallimet mes tyre mund të jenë të mëdha.
Disa kanë ngjyra të ndryshme të qimeve.
Disa kanë këngë karakteristike.
Disa jetojnë në zona të ndryshme të Azisë.
Dhe statusi i tyre i ruajtjes mund të ndryshojë.
Por shumë prej tyre kanë të njëjtin problem:
popullatat e egra janë nën presion.
Kjo e bën ruajtjen e çdo individi të shëndetshëm shumë të rëndësishme për programet e mbrojtjes dhe edukimit.
Pse një qendër në 
Kaliforni ka rëndësi?
Mund të duket e çuditshme.
Gibbonët nuk janë kafshë vendase të Kalifornisë.
Atëherë pse duhet të ketë një qendër për ta në Los Angeles?
Sepse ruajtja e biodiversitetit nuk kufizohet domosdoshmërisht nga kufijtë gjeografikë.
Qendra mund të shërbejë për:
kujdesin e kafshëve, edukimin e publikut, kërkimin shkencor dhe rritjen e ndërgjegjësimit.
Dhe ky i fundit është veçanërisht i rëndësishëm.
Një person që sheh nga afër një gibbon mund të interesohet më shumë për atë që po ndodh me habitatet e tij në Azi.
Një histori që lidhet edhe me rrjetet sociale
Kafshët kanë një avantazh të madh në internet.
Ato tërheqin vëmendje.
Një video e një gibboni duke kënduar, duke u lëkundur mes degëve ose duke komunikuar me një tjetër mund të bëhet shumë më tërheqëse sesa një artikull tradicional mbi biodiversitetin.
Kjo krijon një mundësi për qendrat e konservimit.
Në vend që të flasin vetëm me studiuesit, ato mund t’i drejtohen një audience globale.
Një video e shkurtër mund t’i tregojë miliona njerëzve një specie që ndoshta nuk e kanë parë kurrë.
Por fama nuk është gjithmonë e mjaftueshme
Të bësh një kafshë virale nuk do të thotë automatikisht se ajo është e shpëtuar.
Problemi kryesor është habitati.
Nëse pyjet ku jetojnë gibbonët vazhdojnë të zhduken, qendrat e konservimit mund të kujdesen vetëm për një numër të kufizuar kafshësh.
Prandaj mbrojtja e kafshëve në qendra duhet të shoqërohet me mbrojtjen e popullatave të egra.
Ky është një nga parimet kryesore të konservimit:
kafsha duhet të mbrohet aty ku jeton natyrshëm.
Një mësim edhe për Shqipërinë
Edhe pse gibbonët nuk kanë lidhje natyrore me Shqipërinë, historia ka një mesazh që vlen edhe për vendin tonë.
Shqipëria ka biodiversitet të konsiderueshëm:
- shqiponjën;
- rrëqebullin e Ballkanit;
- arinjtë;
- ujqërit;
- dhelprat;
- pelikanin kaçurrel;
- flamingot;
- breshkat e detit;
- specie të shumta të shpendëve.
Disa prej tyre përballen me presione nga humbja e habitatit, aktivitetet njerëzore dhe ndryshimet mjedisore.
Kjo do të thotë se ruajtja e natyrës nuk është vetëm një çështje për vendet tropikale.
Është edhe çështje shqiptare.
Turizmi dhe mbrojtja e natyrës mund të ecin bashkë
Një tjetër mësim është mënyra se si natyra mund të bëhet pjesë e turizmit.
Turistët modernë nuk kërkojnë vetëm plazhe.
Shumë prej tyre duan:
- natyrë;
- kafshë të egra;
- parqe kombëtare;
- ecje;
- fotografi;
- eksperienca edukative.
Kjo mund të jetë një mundësi për Shqipërinë.
Nëse menaxhohet siç duhet, turizmi i natyrës mund të krijojë të ardhura pa shkatërruar atë që turistët kanë ardhur të shohin.
Çfarë e bën historinë e gibbonëve kaq interesante?
Ndoshta është kontrasti.
Në njërën anë kemi Los Angeles:
qiellgërvishtës, trafik, makina, Hollywood dhe miliona njerëz.
Në anën tjetër, vetëm pak më larg, dëgjohet një nga primatët më të rrallë në botë duke kënduar.
Kjo e bën qendrën diçka më shumë se një vend për kafshë.
Është një kujtesë se bota natyrore mund të ekzistojë pranë qyteteve më moderne të planetit.
Dhe se një specie mund të jetë në rrezik edhe kur njerëzit që jetojnë mijëra kilometra larg saj mezi e dinë që ekziston.
50 vite punë, por beteja vazhdon
Fakti që qendra ka punuar për rreth gjysmë shekulli është një tregues i rëndësisë së punës afatgjatë.
Konservimi nuk është një projekt që përfundon brenda një viti.
Nuk mjafton të shpëtosh një kafshë.
Duhet:
ta ushqesh, ta mbrosh, ta studiosh, të kujdesesh për shëndetin e saj dhe, kur është e mundur, të kontribuosh në ruajtjen e popullatave të egra.
Kjo kërkon vite.
Ndonjëherë dekada.
Një nga zërat më të veçantë të botës së kafshëve
Gibbonët kanë një mënyrë të veçantë për të na kujtuar se biodiversiteti nuk është vetëm një listë speciesh në një libër.
Është zë.
Është lëvizje.
Është sjellje.
Është lidhje mes kafshëve dhe habitatit të tyre.
Dhe kur një specie humbet, humbet edhe një pjesë e këtij mozaiku.
Përfundimi
Një qendër e vogël pranë Los Angeles po bën një punë që ka rëndësi shumë përtej Kalifornisë.
Prej rreth 50 vitesh, Gibbon Conservation Center është përqendruar te mbrojtja dhe kujdesi për gibbonët, ndërsa sot strehon rreth 40 kafshë nga pesë lloje.
Këto primatë janë ndër më të rrezikuarit në botë dhe historia e tyre tregon një problem shumë më të madh: sa e vështirë është të ruash kafshët kur habitatet e tyre natyrore vazhdojnë të ndryshojnë.
Por ka edhe një anë pozitive.
Sa më shumë njerëz t’i njohin këto kafshë, aq më e madhe bëhet mundësia që të interesohen për fatin e tyre.
Dhe ndonjëherë gjithçka fillon me diçka shumë të thjeshtë:
një zë që dëgjohet nga larg.
Një këngë gibboni, që nga një qendër pranë Los Angeles, po i kujton botës se disa nga krijesat më të jashtëzakonshme të planetit ende kanë nevojë për ne.
