Autor: Redaksia Busulla.cc

Buxheti i konsoliduar i Kosovës ka kaluar në deficit gjatë tremujorit të dytë të vitit 2026, duke shënuar një ndryshim të ndjeshëm krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Sipas të dhënave të publikuara për financat publike, deficiti arriti në 23.2 milionë euro në periudhën prill-qershor 2026. Një vit më parë, në të njëjtin tremujor, buxheti kishte regjistruar një suficit prej 187.7 milionë eurosh.

Ndryshimi vjen në një periudhë kur të ardhurat publike kanë mbetur pothuajse në të njëjtin nivel, ndërsa shpenzimet e shtetit janë rritur ndjeshëm.

Gjatë tre muajve deri në fund të qershorit, të ardhurat e buxhetit të konsoliduar arritën në rreth 974.7 milionë euro, pothuajse në të njëjtin nivel me një vit më parë.

Në të njëjtën kohë, shpenzimet u rritën me 27 për qind, duke arritur në rreth 784.9 milionë euro.

Ky kombinim mes të ardhurave thuajse të pandryshuara dhe rritjes së fortë të shpenzimeve ka ndryshuar ndjeshëm bilancin e financave publike.

Tatimet mbeten burimi kryesor i të ardhurave

Të ardhurat nga taksat vazhdojnë të përbëjnë pjesën më të madhe të arkëtimeve të buxhetit të Kosovës.

Sipas të dhënave të tremujorit të dytë, 67 për qind e të ardhurave totale erdhën nga taksat mbi produktet.

Brenda kësaj kategorie, TVSH-ja ishte burimi kryesor i të ardhurave tatimore, duke përbërë rreth 66 për qind të totalit të taksave. Pas saj renditen të ardhurat nga doganat, të cilat përbënin rreth 31.6 për qind të të ardhurave tatimore.

Struktura tregon se financat publike të Kosovës vazhdojnë të varen në masë të madhe nga konsumi dhe importet, përmes TVSH-së dhe të ardhurave doganore.

Kjo e bën performancën e ekonomisë dhe nivelin e aktivitetit tregtar veçanërisht të rëndësishëm për arkëtimet e shtetit.

Kur konsumi rritet, zakonisht rriten edhe të ardhurat nga TVSH-ja. Në të kundërt, një ngadalësim i aktivitetit ekonomik mund të ndikojë drejtpërdrejt në ritmin e mbledhjes së të ardhurave.

Ku po shkojnë paratë?

Rritja e shpenzimeve është faktori kryesor që ka ndikuar në kalimin e buxhetit në deficit.

Pjesën më të madhe të shpenzimeve e përbëjnë kontributet sociale, të cilat gjatë tremujorit të dytë përfaqësuan rreth 36 për qind të totalit.

Pas tyre vijnë kompensimet për punonjësit, me rreth 24 për qind, ndërsa konsumi i ndërmjetëm përbënte rreth 13 për qind.

Këto shifra tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e buxhetit po shkon për pagesa dhe skema që lidhen drejtpërdrejt me qytetarët dhe administratën publike.

Rritja e shpenzimeve sociale mund të lidhet me zgjerimin ose ndryshimin e skemave të mbështetjes, ndërsa rritja e kompensimeve për punonjësit lidhet me faturën e pagave në sektorin publik.

Megjithatë, të dhënat e tremujorit nuk japin vetë një shpjegim të plotë për secilin ndryshim në shpenzime. Për të përcaktuar se cilat programe kanë kontribuar më shumë në rritjen prej 27 për qind, nevojitet një analizë më e detajuar e strukturës së shpenzimeve.

Nga suficiti në deficit

Ndryshimi është edhe më i dukshëm kur krahasohen dy vitet.

Në tremujorin e dytë të vitit 2025, buxheti i konsoliduar kishte një suficit prej 187.7 milionë eurosh.

Një vit më vonë, bilanci rezultoi me deficit prej 23.2 milionë eurosh.

Pra, në harkun e vetëm një viti, bilanci është përkeqësuar me më shumë se 210 milionë euro në krahasim me tremujorin e njëjtë të vitit të kaluar.

Kjo nuk do të thotë automatikisht se financat publike të Kosovës janë në krizë. Një tremujor i vetëm nuk mjafton për të përcaktuar gjendjen e plotë të buxhetit dhe duhet parë se si do të zhvillohen të ardhurat dhe shpenzimet gjatë pjesës tjetër të vitit.

Në fakt, gjatë vitit 2025 buxheti i konsoliduar i Kosovës kishte përfunduar me një suficit prej 22.5 milionë eurosh, edhe pse kjo ishte më pak se suficiti prej 33.4 milionë eurosh i regjistruar në vitin 2024.

Kjo tregon se bilanci vjetor mund të jetë shumë i ndryshëm nga rezultati i një tremujori të vetëm.

Çfarë do të thotë kjo për ekonominë?

Deficiti i tremujorit të dytë duhet parë në kontekstin e politikës fiskale dhe të zhvillimit ekonomik të Kosovës.

Kur shpenzimet publike rriten, ato mund të mbështesin aktivitetin ekonomik përmes pagave, investimeve, pagesave sociale dhe prokurimeve. Por një rritje e shpenzimeve që nuk shoqërohet me rritje të ngjashme të të ardhurave krijon presion mbi bilancin buxhetor.

Në rastin e Kosovës, të ardhurat gjatë tremujorit të dytë mbetën pothuajse të pandryshuara, ndërsa shpenzimet u rritën me më shumë se një të katërtën.

Ky është pikërisht elementi që do të monitorohet gjatë muajve të ardhshëm.

Nëse të ardhurat fillojnë të rriten me ritëm më të shpejtë, deficiti mund të ngushtohet. Nëse shpenzimet vazhdojnë të rriten ndërsa të ardhurat mbeten të dobëta, presioni mbi financat publike mund të bëhet më i madh.

Për qytetarët, ndikimi i drejtpërdrejtë nuk është se një deficit tremujor do të sjellë menjëherë ndryshime në taksa apo shërbime. Bilanci buxhetor është një tregues i gjendjes së financave publike dhe duhet analizuar së bashku me borxhin publik, investimet, të ardhurat, inflacionin dhe rritjen ekonomike.

Vëmendja te pjesa e dytë e vitit

Të dhënat e tremujorit të dytë e vendosin qeverinë përballë nevojës për të mbajtur nën kontroll ritmin e shpenzimeve dhe njëkohësisht për të ruajtur nivelin e të ardhurave.

Meqë taksat mbi produktet përbëjnë pjesën kryesore të arkëtimeve, aktiviteti ekonomik dhe tregtia do të vazhdojnë të luajnë një rol të rëndësishëm.

Njëkohësisht, struktura e shpenzimeve tregon se një pjesë e madhe e buxhetit lidhet me detyrime sociale dhe paga, të cilat nuk mund të reduktohen lehtësisht në periudha të shkurtra.

Prandaj, muajt e ardhshëm do të jenë të rëndësishëm për të kuptuar nëse deficiti i tremujorit të dytë ishte një devijim i përkohshëm apo pjesë e një tendence më të gjerë.

Për momentin, shifra më domethënëse është ndryshimi brenda një viti: nga një suficit prej 187.7 milionë eurosh në tremujorin e dytë të 2025-s, në një deficit prej 23.2 milionë eurosh në të njëjtën periudhë të vitit 2026.