Nga Redaksia e Busulla.cc

 

Një përplasje e re ekonomike mes SHBA-së dhe Kanadasë

Marrëdhëniet ekonomike mes Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë po hyjnë në një fazë të re tensioni.

Bisedimet tregtare mes dy vendeve kanë dështuar dhe administrata amerikane ka vendosur tarifa prej 50% ndaj mallrave kanadeze, duke shkaktuar reagim të menjëhershëm nga Ottawa.

Kryeministri kanadez Mark Carney tha se propozimet e fundit amerikane ishin të papranueshme dhe paralajmëroi se Kanadaja do të përgjigjet me masa reciproke.

Vendimi vjen në një moment kur ekonomia globale po përballet tashmë me pasiguri të mëdha, çmime të larta dhe tensione në tregtinë ndërkombëtare.

Për Kanadanë, situata është veçanërisht e rëndësishme.

SHBA është partneri kryesor tregtar i vendit dhe një pjesë e madhe e ekonomisë kanadeze është e lidhur drejtpërdrejt me tregun amerikan.

 

 

 

“Na sulmuan”, thotë Carney

Pas dështimit të negociatave, Carney përdori një gjuhë të ashpër.

Ai tha se Kanadaja nuk mund të pranonte kushtet e reja të propozuara nga Washingtoni, duke i cilësuar ato si ekonomikisht të padrejta.

“Jemi në luftë kur sulmohesh”, ishte mesazhi i tij, sipas raportimeve të fundit.

Kryeministri kanadez paralajmëroi gjithashtu se vendi i tij është i gatshëm të vendosë tarifa hakmarrëse ndaj produkteve amerikane.

Kjo e bën konfliktin më të rrezikshëm.

Nëse të dyja palët rrisin tarifat, kompanitë në të dy vendet mund të përballen me kosto më të larta.

Dhe në fund, një pjesë e kësaj kostoje mund të kalojë te konsumatorët.

 

Çfarë janë tarifat dhe pse janë kaq të rëndësishme?

Tarifa është një taksë që vendoset mbi mallrat e importuara.

Në rastin e një tarife 50%, një kompani që importon një produkt të prekur nga Kanadaja në SHBA duhet të paguajë një shumë shumë më të lartë në momentin e importit.

Teorikisht, kjo i bën produktet e huaja më të shtrenjta dhe mund t’i japë përparësi prodhuesve vendas.

Por ekziston një problem.

Kompanitë amerikane që varen nga produkte ose materiale kanadeze mund të përballen me kosto më të larta.

Nëse këto kompani nuk arrijnë t’i absorbojnë kostot, çmimet mund të rriten.

Pra, tarifa nuk paguhet domosdoshmërisht vetëm nga pala që eksporton.

Një pjesë e kostos mund të përfundojë te konsumatori.

 

Pse Kanadaja është kaq e rëndësishme për ekonominë amerikane?

SHBA dhe Kanadaja kanë një nga marrëdhëniet tregtare më të integruara në botë.

Çdo ditë, mallra, pjesë industriale, energji, ushqime dhe produkte të ndryshme kalojnë kufirin mes dy vendeve.

Industria amerikane përdor gjithashtu materiale dhe komponentë kanadezë në zinxhirët e saj të furnizimit.

Kjo do të thotë se një konflikt tregtar nuk prek vetëm kompanitë kanadeze.

Ai mund të prekë edhe bizneset amerikane që varen nga importet.

Për shembull, nëse një fabrikë amerikane përdor pjesë të prodhuara në Kanada, një tarifë e lartë mund ta bëjë prodhimin më të shtrenjtë.

Nëse fabrika rrit çmimin e produktit final, konsumatori e ndien efektin.

 

Industria e automobilave është veçanërisht e ekspozuar

Një nga sektorët më të lidhur mes SHBA-së dhe Kanadasë është industria automobilistike.

Makina moderne nuk prodhohet domosdoshmërisht në një fabrikë të vetme.

Pjesë të ndryshme mund të prodhohen në vende të ndryshme dhe më pas të transportohen për montim.

Një tarifë e lartë në një pikë të këtij zinxhiri mund të rrisë koston e të gjithë produktit.

Kjo është arsyeja pse kompanitë automobilistike dhe prodhuesit industrialë ndjekin me shumë kujdes zhvillimet.

Çdo ndryshim në tarifat doganore mund të ndikojë drejtpërdrejt në planet e tyre të prodhimit.

 

Kanadaja premton kundërpërgjigje

Ottawa nuk ka dhënë sinjale se do ta pranojë vendimin amerikan pa reagim.

Carney ka paralajmëruar tarifa hakmarrëse ndaj mallrave amerikane.

Kjo mund të krijojë një cikël të ri:

SHBA vendos tarifa → Kanadaja përgjigjet → SHBA rrit presionin → Kanadaja kundërpërgjigjet.

Nëse ky skenar vazhdon, konflikti mund të zgjerohet përtej dy vendeve.

Kompanitë ndërkombëtare mund të fillojnë të ndryshojnë furnizuesit, rrugët tregtare dhe planet e investimeve.

Kjo është arsyeja pse luftërat tregtare shpesh kanë pasoja shumë më të gjera sesa kufijtë e vendeve që përfshihen drejtpërdrejt.

 

A do të rriten çmimet?

Kjo është pyetja që shqetëson konsumatorët.

Jo çdo produkt do të preket njësoj.

Por kur tarifat rriten ndjeshëm, kompanitë duhet të zgjedhin:

• të paguajnë vetë koston;
• të kërkojnë furnizues më të lirë;
• të ndryshojnë prodhimin;
• ose të rrisin çmimet.

Në disa raste, kompanitë mund të vendosin të prodhojnë më shumë brenda SHBA-së.

Por zhvendosja e fabrikave dhe zinxhirëve të furnizimit nuk ndodh brenda pak javësh.

Mund të kërkojë vite dhe investime të mëdha.

 

Tensioni vjen në një moment delikat për ekonominë globale

Ekonomia botërore është tashmë duke përjetuar një periudhë pasigurie.

Çmimet e energjisë, konfliktet ndërkombëtare, normat e interesit dhe problemet e zinxhirëve të furnizimit vazhdojnë të ndikojnë në bizneset dhe konsumatorët.

Një konflikt i ri tregtar mes dy ekonomive të mëdha të Amerikës së Veriut mund ta shtojë këtë pasiguri.

Investitorët zakonisht nuk e pëlqejnë pasigurinë.

Kur kompanitë nuk e dinë se sa do të kushtojë importi i një produkti gjashtë muaj më vonë, bëhet më e vështirë të planifikojnë investime, punësime dhe prodhim.

Nuk është vetëm një konflikt SHBA–Kanada

Përplasja duhet parë edhe në një kontekst më të gjerë.

Administrata Trump ka përdorur tarifat si një instrument të rëndësishëm ekonomik dhe politik.

Washingtoni argumenton se tarifat mund të ndihmojnë industrinë amerikane dhe të detyrojnë partnerët tregtarë të bëjnë marrëveshje më të favorshme për SHBA-në.

Kritikët argumentojnë se tarifat mund të rrisin kostot për kompanitë dhe konsumatorët amerikanë dhe të shkaktojnë kundërmasa nga vendet e tjera.

Ky debat është bërë një nga temat kryesore të ekonomisë globale.

 

Çfarë mund të ndodhë më tej?

Ka disa skenarë.

Skenari i parë: të dyja palët rikthehen në negociata dhe arrijnë një marrëveshje.

Skenari i dytë: tarifat mbeten në fuqi, por vendet përpiqen të kufizojnë dëmin në sektorët më të rëndësishëm.

Skenari i tretë: Kanadaja vendos kundërmasa të mëdha dhe konflikti përshkallëzohet.

Ky skenar do të ishte më shqetësues për bizneset.

Nëse tarifat zgjerohen në shumë kategori produktesh, zinxhirët e furnizimit mund të fillojnë të ndryshojnë.

 

Bizneset janë ato që duhet të përshtaten

Kompanitë amerikane dhe kanadeze tashmë duhet të mendojnë për skenarë të rinj.

Një prodhues që deri dje mbështetej te furnizuesit kanadezë mund të duhet të kërkojë alternativa.

Një kompani kanadeze që eksporton kryesisht në SHBA mund të duhet të kërkojë tregje të reja.

Kjo mund të përshpejtojë një proces që ka filluar prej vitesh:

diversifikimin e zinxhirëve globalë të furnizimit.

Kompanitë po përpiqen gjithnjë e më shumë të mos varen nga vetëm një vend ose një treg.

 

Çfarë do të thotë kjo për Evropën?

Edhe pse konflikti është mes SHBA-së dhe Kanadasë, pasojat mund të ndihen edhe në Evropë.

Nëse kompanitë amerikane ndryshojnë furnizuesit dhe tregjet, mund të krijohen mundësi të reja për prodhuesit evropianë.

Por një luftë tregtare globale mund të ketë edhe pasoja negative.

Nëse tregtia ndërkombëtare ngadalësohet, eksportet mund të preken.

Për një ekonomi si ajo e Evropës, e cila varet shumë nga tregtia ndërkombëtare, një periudhë e gjatë tarifash mund të jetë problematike.

 

Një konflikt që duhet ndjekur nga afër

Për momentin, askush nuk mund të thotë me siguri se sa gjatë do të zgjasë përplasja.

Ajo që dihet është se negociatat kanë dështuar dhe tarifat e reja kanë rritur ndjeshëm tensionin mes dy partnerëve tradicionalë.

Tani vëmendja është te reagimi i Kanadasë dhe te pyetja nëse Washingtoni dhe Ottawa do të gjejnë një mënyrë për t’u rikthyer në tryezën e negociatave.

 

Përfundimi

Përplasja tregtare mes SHBA-së dhe Kanadasë nuk është thjesht një debat politik.

Është një zhvillim që mund të prekë kompanitë, punëtorët, çmimet dhe konsumatorët në të dyja anët e kufirit.

Tarifat 50% janë një masë shumë e fortë dhe reagimi i Kanadasë mund ta përcaktojë fazën tjetër të konfliktit.

Nëse të dyja palët zgjedhin negociatat, kriza mund të zbutet.

Nëse zgjedhin përshkallëzimin, ekonomia e Amerikës së Veriut mund të hyjë në një periudhë të re pasigurie.

Dhe kjo është arsyeja pse tregjet dhe bizneset po e ndjekin nga afër çdo deklaratë nga Washingtoni dhe Ottawa.

Një luftë tregtare fillon me tarifa, por pasojat e saj mund të përfundojnë te çmimi që paguan konsumatori.