Nga Redaksia e Busulla.cc

23 gusht 2026

 

Një fenomen klimatik që zhvillohet mijëra kilometra larg Evropës mund të ndikojë në motin, bujqësinë dhe temperaturat në pjesë të mëdha të planetit gjatë muajve të ardhshëm.

El Niño i vitit 2026 po forcohet me ritme që kanë alarmuar meteorologët britanikë.

Met Office, shërbimi kombëtar meteorologjik i Mbretërisë së Bashkuar, parashikon se ngjarja mund të bëhet më e fuqishmja në më shumë se një shekull, me temperaturat e sipërfaqes së detit në Paqësorin tropikal që mund të arrijnë më shumë se 3°C mbi normalen.

Nëse parashikimi realizohet, pasojat nuk do të kufizohen në Paqësor.

El Niño ndryshon qarkullimin atmosferik dhe mund të zhvendosë modelet e reshjeve, temperaturave dhe stuhive në kontinente të ndryshme.

Çfarë është El Niño?

El Niño është një fenomen natyror klimatik që lidhet me ngrohjen e pazakontë të ujërave të sipërfaqes në pjesën qendrore dhe lindore të Oqeanit Paqësor, pranë ekuatorit.

Sipas Met Office, kushtet e El Niño-s u konfirmuan në qershor të këtij viti. Që atëherë, vëmendja e shkencëtarëve është zhvendosur nga pyetja nëse fenomeni do të ndodhë te pyetja shumë më e rëndësishme:

Sa i fuqishëm do të bëhet?

El Niño nuk është një stuhi dhe as një valë e vetme të nxehti.

Është një proces që mund të zgjasë për muaj dhe që ndryshon mënyrën se si shpërndahet nxehtësia dhe lagështia në atmosferë.

Pikërisht kjo e bën ndikimin e tij potencialisht global.

“Më i fuqishmi në më shumë se një shekull”

Adam Scaife, drejtues i parashikimeve afatgjata në Met Office, tha për BBC se modelet aktuale tregojnë mundësinë e një El Niño që mund të arrijë nivele mbi 3°C mbi normalen.

Ai e përshkroi sinjalin në modelet e parashikimit si të jashtëzakonshëm. Reuters raportoi se Met Office e konsideron këtë si një kandidat për El Niño-n më të fuqishëm në kujtesën moderne të matjeve klimatike.

Por kjo nuk duhet interpretuar si një rekord tashmë i konfirmuar.

Parashikimi është ende një parashikim.

Organizata Botërore Meteorologjike tha më 21 gusht se do të publikojë përditësimin e saj të ardhshëm më 3 shtator, pasi të mbledhë dhe krahasojë parashikimet nga qendrat klimatike në mbarë botën.

Pse duhet të shqetësohemi?

Arsyeja është e thjeshtë: El Niño mund të ndryshojë motin shumë larg zonës ku zhvillohet.

Met Office paralajmëron se një El Niño i fortë mund të rrisë rrezikun për kushte më të thata në pjesë të Indonezisë, Australisë, Indisë dhe Amerikës së Jugut, ndërsa zona të tjera mund të përjetojnë më shumë reshje.

Kjo do të thotë se një fenomen oqeanik mund të ndikojë drejtpërdrejt në:

• prodhimin bujqësor;
• furnizimin me ujë;
• çmimet e ushqimeve;
• zjarret;
• përmbytjet;
• temperaturat ekstreme;
• aktivitetin e stuhive.

Për vendet që varen shumë nga bujqësia, një ndryshim i madh i reshjeve mund të ketë pasoja ekonomike serioze.

Rreziku për bujqësinë dhe ushqimet

Një nga shqetësimet kryesore të meteorologëve nuk është vetëm temperatura.

Është ushqimi.

Thatësirat mund të dëmtojnë prodhimet bujqësore, ndërsa reshjet ekstreme mund të shkatërrojnë toka dhe kultura.

Scaife i tha BBC-së se një El Niño i tillë mund të ketë ndikime të rëndësishme në sigurinë ushqimore. Reuters gjithashtu e ka lidhur zhvillimin e fenomenit me rrezikun për prodhimin bujqësor në disa rajone të botës.

Kjo mund të përkthehet në një efekt që konsumatorët e ndiejnë shumë më afër se sa mendojnë:

çmimet.

Nëse një prodhim i rëndësishëm bie për shkak të thatësirës ose reshjeve ekstreme, furnizimi zvogëlohet dhe presioni mbi çmimet mund të rritet.

Amerika e Jugut përballet me rrezik të shtuar

Rajonet tropikale dhe disa pjesë të Amerikës së Jugut janë ndër zonat që meteorologët po monitorojnë nga afër.

Raportimet e fundit tregojnë se një El Niño i fortë mund të sjellë thatësira të rënda në disa zona, ndërsa pjesë të tjera mund të përballen me reshje të tepërta dhe përmbytje.

Kjo është një nga karakteristikat më të vështira për t’u kuptuar të El Niño-s:

nuk sjell të njëjtin lloj moti kudo.

Në një vend mund të shkaktojë thatësirë.

Në një tjetër, reshje të dendura.

Në një tjetër, temperatura më të larta.

Prandaj ndikimi duhet analizuar rajon më rajon.

Po Evropa?

Evropa nuk është qendra e fenomenit, por mund të ndiejë pasojat indirekte.

Met Office thotë se ndikimi i El Niño-s në Mbretërinë e Bashkuar zakonisht është më i dobët dhe indirekt, por mund të rrisë mundësinë për kushte më të buta, më të lagështa dhe më me erë gjatë vjeshtës dhe fillimit të dimrit.

Raportimet e fundit në Britani kanë ngritur gjithashtu shqetësime për përgatitjen e infrastrukturës ndaj motit më ekstrem.

Guardian raportoi se rrjeti hekurudhor britanik po përgatitet për ndikime të mundshme nga një El Niño shumë i fortë, pas problemeve të shkaktuara nga temperaturat e larta këtë verë.

Kjo tregon se ndikimi i fenomenit mund të jetë shumë më i gjerë se një parashikim i temperaturës.

A do të jetë 2027 viti më i nxehtë?

Ky është një nga aspektet më të rëndësishme të parashikimit.

Met Office thotë se El Niño i fortë pritet të sjellë një rritje të përkohshme të temperaturës mesatare globale dhe se 2027 mund të bëhet viti më i nxehtë në seritë moderne të matjeve.

Kjo nuk do të thotë se çdo ditë e vitit 2027 do të jetë më e nxehtë se më parë.

Bëhet fjalë për temperaturën mesatare globale.

Dhe këtu ndikimi i El Niño-s bashkohet me një faktor tjetër shumë më afatgjatë:

ndryshimin klimatik të shkaktuar nga ngrohja globale.

El Niño nuk është shkaktuar nga ndryshimet klimatike

Është e rëndësishme të bëhet dallimi.

El Niño është pjesë e ciklit natyror ENSO dhe ka ndodhur shumë përpara epokës moderne të ngrohjes globale.

Por shkencëtarët po studiojnë se si një klimë më e ngrohtë mund të ndikojë në intensitetin dhe pasojat e ngjarjeve të tilla.

Met Office thekson se El Niño mund të shkaktojë një rritje të përkohshme të temperaturës globale mbi trendin afatgjatë.

Kjo do të thotë se një El Niño i fuqishëm mund të shtojë nxehtësi mbi një planet që tashmë po ngrohet.

Oqeanet janë një tjetër shqetësim

 

Lajmi vjen në një kohë kur temperaturat e oqeaneve janë tashmë jashtëzakonisht të larta.

Revista Nature raportoi këtë muaj se oqeanet po i afrohen një tjetër rekordi global të temperaturës së sipërfaqes, me pasoja të mundshme për ekosistemet detare dhe aftësinë e oqeaneve për të thithur dioksid karboni.

Kjo e bën situatën edhe më të rëndësishme.

Një El Niño shumë i fuqishëm nuk po zhvillohet në një klimë statike.

Po zhvillohet në një planet ku oqeanet dhe atmosfera tashmë po përjetojnë ndryshime të mëdha.

Çfarë duhet të presim?

Për momentin, meteorologët po ndjekin nga afër temperaturat e Paqësorit dhe modelet atmosferike.

Por është ende shumë herët për të thënë me siguri se çfarë do të ndodhë në çdo rajon të botës.

Edhe Met Office e thekson këtë pasiguri: intensiteti përfundimtar i El Niño-s dhe ndikimet e tij do të bëhen më të qarta gjatë muajve të ardhshëm.

Pikërisht për këtë arsye, parashikimi i gushtit nuk duhet lexuar si një skenar i garantuar për vitin e ardhshëm.

Ai është një sinjal i fortë paralajmërues.

Përfundimi

El Niño i vitit 2026 po kthehet në një nga historitë më të rëndësishme klimatike të vitit.

Met Office britanik po paralajmëron për një ngjarje që mund të jetë më e fuqishmja në më shumë se një shekull, ndërsa temperaturat e Paqësorit mund të kalojnë nivele të paprecedenta në të dhënat moderne.

Megjithatë, shkencëtarët ende po presin më shumë të dhëna për të përcaktuar nëse ky do të jetë realisht një rekord historik.

Ajo që tashmë është e qartë është se Paqësori po ngrohet dhe El Niño po forcohet.

Dhe nëse parashikimet më të këqija realizohen, ndikimi mund të ndihet shumë larg oqeanit ku fenomeni ka nisur — nga bujqësia dhe çmimet e ushqimeve deri te thatësirat, përmbytjet dhe temperaturat globale.

Për miliona njerëz, El Niño nuk do të jetë thjesht një term meteorologjik.

Mund të jetë një faktor që përcakton motin dhe kushtet ekonomike të muajve që vijnë.