Starlink Mobile vjen në Shqipëri, marrëveshja SpaceX-4iG

Autori: Redaksia Busulla.cc

Një zhvillim i rëndësishëm për tregun shqiptar të telekomunikacionit është bërë publik sot, pasi SpaceX dhe grupi hungarez 4iG kanë nënshkruar marrëveshje për sjelljen e shërbimit Starlink Mobile në Shqipëri.

Marrëveshja hap rrugën për një model të ri komunikimi ku telefonat celularë mund të lidhen drejtpërdrejt me satelitët në orbitë, pa pasur nevojë për një terminal të veçantë satelitor.

Sipas njoftimit të 4iG, Shqipëria është një nga tregjet e para europiane ku grupi synon të prezantojë shërbimin komercial Starlink Mobile. Në fazën e parë, teknologjia do të përdoret për të plotësuar rrjetet tradicionale celulare në zona ku mbulimi është i dobët ose nuk ekziston.

Kjo mund të jetë veçanërisht e rëndësishme për zona malore, territore të largëta dhe zona të tjera ku ndërtimi i infrastrukturës klasike të telekomunikacionit është më i vështirë dhe më i kushtueshëm.

Megjithatë, pavarësisht njoftimit të marrëveshjes, Starlink Mobile nuk do të thotë se shërbimi nis menjëherë në Shqipëri.

Kompania ka bërë të qartë se data e aktivizimit do të varet nga kushtet rregullatore, teknike dhe tregtare në secilin treg.

Telefoni mund të lidhet direkt me satelitin

Starlink Mobile bazohet në një ide që deri pak kohë më parë dukej e paarritshme për përdoruesin e zakonshëm: një telefon celular i pajtueshëm mund të komunikojë drejtpërdrejt me satelitët e Starlink.

Në vend që sinjali të kalojë vetëm përmes antenave tokësore, rrjeti satelitor mund të shërbejë si një shtresë shtesë komunikimi.

Sipas 4iG, shërbimi i gjeneratës së parë do të plotësojë rrjetet mobile në Hungari dhe Shqipëri, veçanërisht në zona ku mbulimi tradicional është i kufizuar ose nuk është i disponueshëm.

Një nga avantazhet kryesore është se përdoruesi nuk ka nevojë të instalojë një antenë të madhe satelitore në shtëpi.

Starlink Mobile është projektuar për lidhje direkt nga sateliti te telefoni celular, duke përdorur pajisje që janë të pajtueshme me teknologjinë.

Kjo e dallon shërbimin nga Starlink tradicional, i cili kërkon pajisje satelitore të dedikuara për të krijuar lidhjen me internetin.

Në praktikë, teknologjia synon të zgjerojë zonën ku një telefon mund të ketë mundësi komunikimi, veçanërisht kur rrjeti tokësor nuk është i mjaftueshëm.

Shqipëria në planin europian të SpaceX

Marrëveshja e sotme nuk është vetëm një marrëveshje për Shqipërinë.

4iG dhe SpaceX kanë planifikuar një zgjerim më të gjerë në Europën Qendrore dhe Ballkanin Perëndimor.

Në fazën e parë, Starlink Mobile do të prezantohet në Hungari dhe Shqipëri.

Më vonë, teknologjia e gjeneratës së re Starlink Mobile V2 është planifikuar për Hungarinë, Shqipërinë, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut.

Kjo e vendos Shqipërinë në një grup relativisht të vogël tregjesh europiane që do të jenë pjesë e kësaj faze të zgjerimit të teknologjisë satelitore-mobile.

Për tregun shqiptar, rëndësia mund të jetë më e madhe në zonat ku infrastruktura tokësore nuk është e njëjtë me atë të qyteteve të mëdha.

Nëse teknologjia funksionon sipas objektivave të kompanive, një përdorues në një zonë të largët mund të ketë mundësi të ruajë lidhjen edhe kur nuk ka një antenë celulare pranë.

Po nëse bie rrjeti celular?

Një prej përdorimeve që kompanitë e konsiderojnë të rëndësishme është komunikimi gjatë situatave emergjente.

4iG thotë se Starlink Mobile mund të ndihmojë në ruajtjen e lidhjes gjatë ndërprerjeve të përkohshme të infrastrukturës mobile.

Kjo mund të ketë rëndësi për shërbimet publike dhe infrastrukturat kritike, sidomos në raste fatkeqësish natyrore, ndërprerjesh të rrjetit ose situatash ku infrastruktura tokësore dëmtohet.

Në një vend si Shqipëria, ku ka zona malore dhe territore ku mbulimi celular mund të jetë më i vështirë, një shtresë shtesë satelitore mund të shërbejë si rezervë për komunikimin.

Por kjo nuk duhet interpretuar si një garanci se çdo telefon do të ketë sinjal kudo.

Vetë 4iG ka theksuar se sistemi nuk garanton mbulim të plotë, ndërsa disponueshmëria e shërbimit do të varet edhe nga faktorë teknikë dhe rregullatorë.

Gjenerata e dytë premton internet më të shpejtë

Pjesa më interesante e marrëveshjes lidhet me atë që vjen më pas.

SpaceX dhe 4iG planifikojnë që në të ardhmen të kalojnë te **Starlink Mobile V2**, një gjeneratë më e avancuar që përdor të drejtat e SpaceX për spektrin 2 GHz dhe synon të ofrojë kapacitete 5G për rrjetet jo-tokësore, të njohura si NTN.

Sipas 4iG, V2 synon të sjellë lidhje broadband direkt në telefonat celularë.

Kjo është një ndryshim i rëndësishëm krahasuar me idenë tradicionale të internetit satelitor.

Në vend që përdoruesi të blejë një pajisje të veçantë për të kapur sinjalin nga sateliti, objektivi është që telefoni vetë të jetë pajisja që komunikon me rrjetin satelitor.

Nëse kjo teknologji arrin të zbatohet në shkallë të gjerë, kufiri mes rrjetit celular tokësor dhe rrjetit satelitor mund të bëhet gjithnjë e më i vogël.

Nuk do të jetë vetëm internet për qytetarët

Marrëveshja mes 4iG dhe SpaceX përfshin edhe një komponent tjetër, të quajtur Sovereign Solutions**.

Ky projekt synon krijimin e shërbimeve të mbrojtura të komunikimit satelitor për përdorime në nivel shtetëror dhe të sigurisë kombëtare.

Sipas kompanisë, 4iG Space and Defence Technologies dhe SpaceX do të zhvillojnë një shërbim të integruar që kombinon komunikimet satelitore me transmetimin e mbrojtur të të dhënave.

Shërbimi është planifikuar të nisë në vitin 2027.

Kjo pjesë e marrëveshjes e zgjeron ndjeshëm rëndësinë e saj.

Nuk bëhet fjalë vetëm për një shërbim të ri që mund të përdoret nga qytetarët, por edhe për krijimin e kapaciteteve të komunikimit satelitor për institucione dhe infrastrukturë kritike.

 Marrëveshja u nënshkrua në Teksas

Dokumentet u nënshkruan në Teksas nga  Jászai Gellért , president dhe CEO i 4iG, dhe Gwynne Shotwell, presidente dhe COO e SpaceX.

Për 4iG, marrëveshja përfaqëson një zgjerim të rëndësishëm të aktiviteteve të kompanisë në telekomunikacion, hapësirë dhe teknologji të mbrojtjes.

Për SpaceX, partneriteti krijon një tjetër kanal për zgjerimin e Starlink Mobile në tregun europian.

Kompanitë e kanë paraqitur marrëveshjen si një model të ri bashkëpunimi që kombinon rrjetet tokësore mobile me komunikimin satelitor.

Në këtë model, rrjeti tokësor nuk zëvendësohet nga satelitët.

Përkundrazi, satelitët synojnë të mbulojnë boshllëqet e rrjetit tokësor.

Kur do të funksionojë në Shqipëri?

Kjo është pyetja që do të interesojë më shumë përdoruesit shqiptarë.

Për momentin, nuk ka një datë përfundimtare të shpallur për nisjen e shërbimit në Shqipëri.

4iG ka bërë të ditur se afati do të varet nga kushtet rregullatore, teknike dhe tregtare në tregun shqiptar.

Raportime të publikuara sot nga media hungareze kanë cituar kompaninë se shërbimet e para mund të bëhen të disponueshme gjatë vitit 2027, por kjo nuk duhet trajtuar si një datë zyrtare e konfirmuar për Shqipërinë.

Prandaj, për momentin, ajo që është konfirmuar është marrëveshja dhe plani për ta sjellë Starlink Mobile në Shqipëri, jo një datë konkrete të aktivizimit për të gjithë përdoruesit.

 Çfarë ndryshon për shqiptarët?

Nëse projekti zbatohet sipas planit, përdoruesit shqiptarë do të kenë një mundësi shtesë për komunikim në zona ku rrjeti tradicional është i dobët.

Kjo mund të jetë veçanërisht interesante për zonat malore, zonat turistike të largëta, rrugët jashtë qendrave urbane dhe hapësirat detare ku mbulimi tokësor mund të ketë kufizime.

Në rast emergjencash, një lidhje rezervë satelitore mund të ketë gjithashtu vlerë të veçantë.

Por përpara se shërbimi të bëhet realitet, do të duhet të përcaktohen kushtet e licencimit, tarifat, pajtueshmëria teknike dhe mënyra se si Starlink Mobile do të integrohet me rrjetet e operatorëve në Shqipëri.

Pra, për momentin nuk bëhet fjalë për një “Starlink falas” apo për një shërbim që nis menjëherë në çdo telefon.

Bëhet fjalë për një marrëveshje të re që hap rrugën për lidhjen satelitore-mobile në Shqipëri**.

Dhe nëse gjenerata e ardhshme V2 arrin objektivat e saj për lidhje broadband direkt në telefona, mënyra se si shqiptarët lidhen me rrjetin mund të ndryshojë ndjeshëm në vitet e ardhshme.

Për një vend me terren të thyer, zona të largëta dhe një sektor turistik që shtrihet nga Alpet deri në bregdet, teknologjia mund të jetë veçanërisht interesante.

Për momentin, mbetet për t’u parë se sa shpejt do të kalojë Shqipëria nga marrëveshja e nënshkruar sot te shërbimi real për përdoruesit.